De dader het huis uit

Kruimelpad

Inhoud pagina: De dader het huis uit

Deze maand is de aanwijzing huiselijk geweld inwerking getreden. Anne Jet de Loor, officier van justitie in Assen hoeft niet lang na te denken over de vraag wat er veranderd is.
'Samenwerking staat voorop om huiselijk geweld strafrechtelijk aan te pakken. Voorheen was de aanpak nog te veel afhankelijk van individuele inzichten en waren er geen voorschriften, waardoor zaken vaak bij voorbaat terzijde werden geschoven. Met afspraken tussen de verschillende instanties kunnen we nu de handen ineenslaan. We kunnen op elkaar vertrouwen dat als een dader het traject huiselijk geweld ingaat, dat ook gecontinueerd wordt.'

In 2000 is in Assen het project huiselijk geweld van start gegaan en een protocol opgesteld voor politie, OM, reclassering en hulpverlenende instanties om het probleem van huiselijk geweld integraal aan te pakken. Daartoe werden in 2001 twee proefgebieden aangewezen die verleden jaar uitgebreid zijn tot twee gemeentes en komend jaar voor de hele regio gaan gelden.
Lokale werkafspraken tussen de verschillende instanties is noodzakelijk om huiselijk geweld te kunnen aanpakken. In Assen is ervoor gekozen om huiselijk geweld bij de zedenaanspreekofficier onder te brengen, omdat het om veel van dezelfde netwerken gaat en de samenwerking met verschillende instanties zo gemakkelijk gebruikt kan worden voor de aanpak van huiselijk geweld. De lijnen blijven zo het kortst heeft Anne Jet de Loor, de aanspreekofficier ondervonden.
Huiselijk geweld is, ook al betreft het vaak ook seksueel geweld, verder niet gekoppeld aan de zedenafdeling van de politie. 'Absoluut niet! Huiselijk geweld ligt juist in de wijk, bij de wijkeenheden en bij de wijkagent. Zij zijn de mensen die uiteindelijk met problemen van huiselijk geweld geconfronteerd worden en ermee om moeten gaan. Zij zijn het die aldoor op de adressen komen en met de dader en slachtoffers in gesprek moeten.'

Proces-verbaal
Met de aanwijzing verandert ook de wijze waarop de politie een proces-verbaal van aangifte huiselijk geweld opmaakt. 'Voorheen, vertelt De Loor, werd er vaak slechts melding gemaakt van een incident, van een huiselijke ruzie, van wat er op een bepaalde dag en een bewust tijdstip had plaatsgevonden. Er werd geen pv opgemaakt en was er niet genoeg reden om te vervolgen. Het gebeurde regelmatig dat de politie zelf aangiftes van huiselijk geweld afhield, omdat ze er weinig mee konden. Want het bleef toch een 1 op 1 verhaal.'
Als er pv werd opgemaakt werd daarin niets vermeld over de stelselmatigheid of de afhankelijkheidspositie van het slachtoffer, wat nu juist zo typerend is voor huiselijk geweld.
Bij de nieuwe aanwijzing is een gestandaardiseerde checklist opgenomen aan de hand waarvan de politie informatie weergeeft over hoe zij bijvoorbeeld de situatie in het huis aantreft, hoe een woonkamer eruit ziet of er vernielingen zijn aangericht waarmee de mate van agressie duidelijk kan worden. Of er letsel is opgelopen en of er getuigen zijn.
'Getuigen worden vaak vergeten. Toch zijn er meestal buren die regelmatig iets horen, is er een vertrouwenspersoon van het slachtoffer die kan verklaren dat het niet de eerste keer is of zijn er kinderen die kunnen getuigen. Het verhaal moet onderbouwd zijn, zodat het niet haar verhaal tegenover zijn verhaal wordt.'
Om effectief op te treden is het nodig om de kenmerken van huiselijk geweld: stelselmatigheid en afhankelijkheid vast te leggen in een dossier.

Ambtshalve vervolgen
Heel dikwijls trekken slachtoffers van huiselijk geweld de aangifte (als ze al aangifte doen) weer in. Het gebeurde zo regelmatig dat het vooral agenten, maar ook het hele justitiële systeem frustreerde.
'In eerste instantie is de opluchting bij het slachtoffer heel groot als de man preventief gedetineerd wordt, maar dan komen de brieven of we de aangifte niet in kunnen trekken,' aldus Anne Jet de Loor.
'Ik had een zaak van een vrouw die jarenlang werd mishandeld door haar echtgenoot. Het geweld escaleerde op een gegeven moment zo erg dat het slachtoffer contact zocht met de wijkagent die verklaringen van haar opnam. Nadat haar man haar vervolgens van de trap had geduwd en zij ledematen had gebroken volgde er een onderzoek en werden getuigenverklaringen afgenomen. De vrouw koos ervoor geen aangifte te doen uit angst of uit loyaliteit.
Het onbegrip bij de politie, het OM, de rechters en iedereen die zich ermee bemoeit is groot. Waarom gaat ze niet weg bij hem? Maar, vindt De Loor, het doel moet niet zijn om de vrouw weg te halen of om haar precies te zeggen wat te doen. 'Doel moet altijd zijn dat het geweld stopt en recidive wordt voorkomen! In feite moet je beide partijen motiveren en steunen om zelf daarmee aan de slag te gaan.'
'Toch,' vervolgt ze fel, 'kunnen we niet tolereren dat mensen van de trap worden afgegooid, ledematen worden gebroken en regelmatig iemand in elkaar wordt geslagen. Veiligheid moet ook achter de voordeur gewaarborgd zijn en ook daar is geweld tegen mensen een ernstig strafbaar feit. Naast de individuele schade die het oplevert voor het slachtoffer, levert het ook een heleboel materiële en immateriële schade op voor de maatschappij in de vorm ziekenhuisopnames, doktersrekeningen en kinderen die er een tik van meekrijgen.' Door de gedetailleerde informatie die de politie met de checklist standaard verzamelt over de stelselmatigheid van het geweld en de afhankelijkheidspositie van het slachtoffer en ondanks de smeekbede van slachtoffers om de aangifte in te trekken of de vervolging te stoppen, kan het OM toch doorgaan. Dit kon altijd al wel, maar te vaak werd de wens van aangeefster gevolgd. Die beslissing ligt met de inwerkingtreding van de aanwijzing huiselijk geweld nu officieel bij de officier van justitie.
'Vrouwen gaan meestal naar het politiebureau voor hulp. De beslissing om aangifte te doen is vaak moeilijk. En als er aangifte is gedaan moet deze vaak onder druk van de partner weer worden ingetrokken. Dat kan nu niet meer. De aangeefster kan de aangifte niet meer intrekken als er tot vervolging is besloten. Dat besluit ligt nu bij het OM.'
Ook de zaak van de man die zijn vrouw jarenlang terroriseerde en haar uiteindelijk de trap afsloeg ging gewoon door, ondanks zijn vrouws weigering tot aangifte en dringend verzoek om hem niet te vervolgen. Hij kreeg uiteindelijk een werkstraf met 6 maanden voorwaardelijke gevangenisstraf en moest een daderbehandeling volgen. Hij was het er helemaal niet mee eens en heeft ruzie gemaakt met iedereen. De Loor heeft niet de illusie dat het huiselijk geweld stopt nu het OM zich er intensiever mee bemoeit. 'HELAAS niet, maar ik denk wel dat het helpt. Uit onderzoeken in Utrecht en in Haaglanden is gebleken dat een flink aantal mannen, na daderbehandeling, niet meer recidiveert.

Nog werk te verzetten
Nu deze maand de aanwijzing huiselijk geweld is ingegaan wil dat natuurlijk niet zeggen dat alles daarmee is opgelost. In Assen, bijvoorbeeld, is het project gestart op basis van geweld tegen vrouwen. Dit moet in de nabije toekomst worden uitgebreid naar geweld tegen kinderen en ouderen. Ook huiselijk geweld bij allochtonen is een apart aandachtspunt. 'Daar moeten we nog heel wat kennis over vergaren,' aldus Anne Jet de Loor.
Zij vindt de aanwijzing wel heel duidelijk en een goed handvat voor alle partijen, maar voorziet capaciteitsproblemen in de toekomst bij de reclassering en het maatschappelijk werk. Die zijn niet toegerust om de stroom te verwerken. Moeilijkheden zullen zich uiten in de vlotheid van vroeghulp rapporten. 'Ik voorzie dat de man soms alweer naar huis is voordat de reclassering de rapportage over mogelijke daderhulpverlening klaar heeft. Tijdige informatie aan slachtoffers is daarom van het grootste belang. Daarnaast is het natuurlijk zo dat in deze situaties niet het slachtoffer met de kinderen het huis uit moet, maar de dader!'

Bron: Opportuun
Auteur: Thea van der Geest

Even geduld aub.
Naar boven
Verklaar Jargon
Jargon Verklaard
Geen vakjargon termen gevonden

Zoeken