De totale groep mensen met een stoornis die delictgevaarlijk
of grensoverschrijdend gedrag vertonen is groot. Het gaat hierbij
om tbs-gestelden maar ook om gedetineerden en personen die in
contact staan met de (forensisch) geestelijke gezondheidszorg.
Als zij niet adequaat worden behandeld dan is de kans op recidive
en overlast bij terugkeer in de samenleving groot. De komende
tijd wordt door de ministeries van Justitie en VWS in kaart
gebracht welke vormen van zorg en behandeling de verschillende
forensisch psychiatrische patiënten nodig hebben om de
samenleving optimaal te beveiligen. Dit staat in de beleidsbrief
tbs, die minister Donner van Justitie naar de Tweede Kamer heeft
gezonden.
De minister schrijft verder dat een hechtere samenwerking tussen
justitieel en GGz-instellingen moet leiden tot
kwaliteitsverbetering in de behandeling en een optimale benutting
van de schaarse capaciteit die voor forensische psychiatrie
beschikbaar is. Dit moet bijdragen aan het verkorten van de
intramurale behandelduur waardoor de zogenaamde tbs-passanten die
in de penitentiaire inrichtingen wachten op plaatsing in een
tbs-kliniek sneller kunnen doorstromen.
Tbs-behandeling krijgt vorm in verschillende fasen. Als er geen
direct delictgevaar meer aanwezig wordt geacht dan kan verlof
worden aangevraagd. Het verblijf buiten de kliniek is
noodzakelijk om te toetsen hoe de betrokkene reageert op de
behandeling. Verder wordt door het verblijf buiten de kliniek de
vaardigheden geoefend die tijdens de behandeling zijn opgedaan.
Het verloftraject begint met begeleid verlof, vervolgens kan er
sprake zijn van semi-begeleid en onbegeleid verlof. De volgende
stap in de behandeling is een plaatsing buiten de kliniek. Hier
zijn drie vormen voor beschikbaar, te weten transmurale
plaatsing, woonverlof en proefverlof. Tijdens de transmurale
plaatsing verblijft de tbs-gestelde in het kader van zijn
behandeling langere tijd buiten de tbs-kliniek. De
verantwoordelijkheid en de regie over de behandeling, begeleiding
en maatschappelijke veiligheid blijft bij de tbs-kliniek.
Momenteel worden protocollen ontwikkeld om de voorwaarden voor
transmuraal verlof vorm te geven. Ook zal in de Beginselenwet
verpleging tbs-gestelden een voorziening worden opgenomen om het
transmuraal verlof een plaats te geven.
Per jaar vinden ongeveer 50.000 verlofbewegingen plaats. Van die
verloven zijn 20.000 begeleid en 30.000 onbegeleid. In 0,2% van
de gevallen (90 keer per jaar) vindt er een onttrekking plaats.
Meestal gaat het om een korte afwezigheid zonder dat de
betrokkene zich schuldig maakt aan strafbare feiten. Het aantal
mensen met een tbs-maatregel is sinds 1995 bijna verdubbeld. Van
855 naar 1623 in januari 2004.
Het verlofbeleid voor tbs-gestelden wordt vereenvoudigd. In het
verlofkader dat op dit moment wordt opgesteld staat omschreven
aan welke eisen moet zijn voldaan voordat een verlof wordt
toegekend. Het nieuwe verlofbeleid wordt in 2005 ingevoerd.
Een aantal tbs-gestelden komt niet aanmerking voor terugkeer in
de samenleving, omdat het recidiverisico ondanks langdurige
verpleging en behandeling niet tot een aanvaardbaar niveau kan
worden teruggebracht. Zij zijn blijvend delictgevaarlijk. Deze
tbs-gestelden komen in aanmerking voor een plaats op een
longstay-afdeling. Landelijk zijn er 60 longstay plaatsen
beschikbaar. De omvang en opbouw van de groep voortdurend
delictgevaarlijke tbs-gestelden en daarmee de behoefte aan
longstay-capaciteit wordt momenteel onderzocht. Dit onderzoek is
medio 2004 gereed. Op basis daarvan wordt bepaald aan welke
soorten en aantallen longstay plaatsen behoefte is en of het
beleid voor deze groep moet worden aangepast.
Dit jaar dient minister Donner een wetsvoorstel in waarin de
bevoegdheden van de minister van Justitie ten aanzien van
particuliere justitiële tbs-inrichtingen zodanig worden aangepast
dat deze inrichtingen op dezelfde manier worden aangestuurd. Het
nieuwe sturingsinstrumentarium moet het mogelijk maken dat op
afstand wordt gestuurd, maar tevens dat er crisissituaties kan
worden ingegrepen. Onderzocht wordt of de. Rijksinrichting dr. S.
van Mesdagkliniek in Groningen kan worden verzelfstandigd.
De totale formele capaciteit van de inrichtingen bedraagt 1303
plaatsen in 2003. De recente prognoses laten voor de komende
jaren een stijgende behoefte aan capaciteit zien, oplopend tot
1604 plaatsen in 2007. Als niet aan de behoefte aan tbs-plaatsen
kan worden voldaan dan moet rekening worden gehouden met 300
passanten die wachten in een gevangenis op een tbs-plaats.
Besloten is om de tbs-capaciteit uit te breiden met 86
tijdelijke, meer sobere en goedkopere plaatsen. Ook is aan de
forensisch psychiatrische instellingen en de penitentiaire
inrichtingen verzocht behandelvoorzieningen te creëren voor
tbs-passanten.
Naar verwachting wordt dit jaar gestart met een aantal pilots.
Door tbs-passanten behandeling te bieden wordt de wachttijd
zinvoller besteed en kan de behandelduur in de tbs-inrichting
afnemen.
Persbericht Ministerie van Justitie