Auteur: Leo Maat
De voetbalcompetitie van het seizoen 2002-2003 loopt al weer
ten einde als ik op zondagmiddag 18 mei onderweg ben naar het
Feyenoordstadion in Rotterdam. In De Kuip speelt Feyenoord tegen
koploper PSV. Toevallig ben ik een verwoed PSV-fan, maar dat is
niet de reden voor mijn bezoek. Ik heb een afspraak met Lisette
Kooijmans, coördinerend voetbalsecretaris in Rotterdam en ook
landelijk beleidssecretaris voetbal. Als landelijk
beleidssecretaris houdt Lisette zich bijvoorbeeld bezig met het
kernoverleg voetbalofficieren: Dit is een overleg waarbij de
voetbalofficieren van de grote voetbalsteden, het Centraal
Informatiepunt Voetbalvandalisme en de KNVB elkaar op de hoogte
van de ontwikkelingen in den lande en afspraken maken over het
voeren van een eenduidig beleid wat betreft voetbalvandalisme.
Dikwijls leidt dit overleg tot het instellen van werkgroepen die
een opdracht uitwerken, zoals laatstelijk een onderzoek naar de
elektronische meldingsplicht.
Daarnaast bereidt Lisette samen met het Ministerie van Justitie
en het College van procureurs-generaal wijzigingen voor van de
aanwijzing voetbalvandalisme -en geweld en is zij betrokken
geweest bij de actualisering van het beleidskader bestrijding
voetbalvandalisme en voetbalgeweld. In dit beleidskader zijn
tussen verschillende partijen afspraken vastgelegd en
aangescherpt over de individuele en gezamenlijke
verantwoordelijkheden bij de bestrijding van voetbalvandalisme.
Tevens is daarin het beleid voor de komende jaren van de
verschillende partners beschreven en zijn tolerantiegrenzen
(alcohol en drugs, combiregeling, stadionverbod, spreekkoren
vuurwerk en bejegening stewards, politie en officials )
geformuleerd.
Vandaag zal ze me laten zien hoe politie en justitie orde en
recht handhaven in en om de voetbaltempel. Als ik het stadion
nader, stroomt het publiek in de richting van De Kuip als water
naar een putje. Voor het stadion staan ambulances en voertuigen
van de ME geparkeerd. Sommige voetbalfans zien er indrukwekkend
uit, maar de sfeer is kermisachtig vriendelijk.
Ik heb geen toegangskaartje en als ik bij een van de kassa's zeg
dat ik voor Lisette Kooijmans kom, kijken ze me glazig aan. Nooit
van gehoord. Tot ik uitleg dat ze van Justitie is. Een man met
een walkie-talkie brengt me naar het permanente justitiegebouwtje
op het terrein van De Kuip. De arrestantenafhandelingsruimte, in
goed jargon, is niet meer dan de tweede verdieping van een soort
bouwkeet. Een stalen trap voert naar de ingang, niet erg handig
als er zware jongens naar boven moeten worden getild.
Belediging
In het kantoorgebouwtje ziet het er wel professioneel uit: balie,
celruimte, verhoorkamers en werkruimten met beeldschermen. Er is
zelfs een mobiele pinautomaat, zodat de arrestanten eventuele
boetes meteen kunnen betalen. En natuurlijk televisietoestellen,
zodat het personeel ook nog een oogje op de wedstrijd kan houden.
Want ook onder de Rotterdamse politie- en justitiemensen is de
clubliefde groot.
Geen wonder, want de vertegenwoordigers van justitie zijn stuk
voor stuk vrijwilligers, die voor hun zondagarbeid geen cent
extra krijgen en er vaak ook vrije tijd voor opofferen. Lisette
vertelt dat de voetbalpool van justitievrijwilligers in het
midden van de jaren tachtig is opgericht. Zij draait mee sinds
1997. De pool bestaat uit ongeveer vijftien vrijwilligers. Paul
Notenboom is de voetbalofficier van het arrondissement, maar hij
wordt bijgestaan door enkele officieren die bij toerbeurt
wedstrijden bijwonen. In eerste instantie was een officier van
justitie alleen aanwezig bij een hoog risico wedstrijd. Begin
jaren '90 is dit uitgegroeid tot de aanwezigheid van minstens een
parketsecretaris bij elke thuiswedstrijd en een team van een
officier van Justitie, twee parketsecretarissen en een
administratieve kracht bij een hoog risico wedstrijd. Vandaag is
officier Dave Mattheijs aanwezig. 'Rotterdam is een grote
leverancier van voetbalstrafzaken. Dat komt vooral door ons
zero-tolerance beleid. We hebben standaard-pv's voor de
veelvoorkomende delicten in en rond het stadion. Het gaat vaak om
het gooien van voorwerpen. Dat loopt uiteen van baldadigheid, tot
openlijke geweldpleging of poging tot zware mishandeling.
Bijvoorbeeld het gooien van een vol blik bier in de richting van
supporters van de tegenpartij of naar de politie. Verder komt
belediging veel voor. Belediging van groepen, discriminatie, of
belediging van een ambtenaar in functie. Ook overtredingen als
het verbod op het maken van open vuur en overtredingen van het
vuurwerkbesluit zijn bij voetbalvandalen populair.
Het enge van voetbal is dat je nooit weet hoe het gaat lopen.
Keurige huisvaders gaan in een groep ook ineens met dingen
smijten. Sommige vandalen zijn na hun aanhouding volstrekt
onhandelbaar. Anderen, die hier worden binnengebracht, staan in
tranen. Het is ook niet misselijk wat ze te wachten staat. De
boetes zijn fors. Voor discriminatie bijvoorbeeld bedraagt de
boete 270 euro. Dat is 25 procent hoger dan normaal. Als vandalen
gepakt zijn, volgt ook een gesprek met Feyenoord. De club kan de
seizoenskaart innemen. Verder kan ook de KNVB nog forse
civielrechtelijke boetes of een stadionverbod opleggen.'
Feyenoordfeest
Al voor de wedstrijd begint, om één uur 's middags, wordt een
knul opgepakt en naar het justitiekantoor gebracht. Hij probeerde
het stadion binnen te komen, terwijl hij een stadionverbod had.
Verder blijft het opvallend rustig. Zo rustig, dat een bezoek aan
het stadion voor de hand ligt. Dave en Lisette hebben speciale
toegangskaarten en ook voor mij is er één beschikbaar. De
politie/justitiekaarten geven overal vrije doorgang, maar geven
geen recht op een tribuneplaats. Staand kijken we naar de
wedstrijd en naar het publiek. Het stadion is net een bunker met
een anti-tankgracht om het veld. De beperkte hoeveelheid
PSV-supporters zit in één vak. De aanpalende vakken zijn leeg. De
rest van de tribune wordt bevolkt door Feyenoordaanhangers.
Contact tussen beide groepen is niet mogelijk. De Kuip zit vol.
Hier is een kampioenswedstrijd aan de gang. De sfeer in het
stadion is niettemin ontspannen. Het helpt dat Feyenoord aan de
winnende hand is. De scheidsrechter is zo vriendelijk om de
thuisclub twee strafschoppen toe te kennen. Een blunder van
PSV-verdediger Lee maakt het Feyenoordfeest nog groter. Dave en
Lisette juichen met het publiek mee. Als PSV eindelijk een
tegendoelpunt maakt, hou ik me in. Zo veilig voel ik me nou ook
weer niet tussen de Rotterdammers.
In de rust van de wedstrijd lopen we door de catacomben. De
hekken om het stadionterrein fungeren als piespaaltjes. Er wordt
massaal wild geplast. Tot ergernis van Lisette. Zelfs bij het
justitiegebouw wordt het hek benat. Het zero-tolerance beleid
wordt even niet toegepast. De club is verantwoordelijk voor het
optreden tegen dit soort overtredingen voorzover gepleegd binnen
de hekken, maar neemt die verantwoordelijkheid niet met als
argument dat het optreden hiertegen dweilen zou zijn met de kraan
open. Het licht-alcoholische evenementenbier zoekt een uitweg. De
arrestantenbus voor het kantoor blijft vandaag leeg. De
ambulances blijven op hun plaats. Een politieman legt Lisette nog
een paar juridische vragen voor. Er is een jongeman aangehouden,
die aan het begin van de wedstrijd een muntje naar beneden
gooide. Hij is pas na de wedstrijd aangehouden. Is er dan nog
sprake van heterdaad? Of moet de jongeman worden heengezonden?
Het laatste gebeurt. De justitievrijwilligers kunnen vandaag
vroeg naar huis.
Verschenen in Opportuun, september 2003