Rol Openbaar Ministerie in het Nederlands strafrecht

Het Openbaar Ministerie (OM) is de enige instantie in Nederland die verdachten kan vervolgen. Bij vervolging beoordeelt de rechter of het strafbare feit is begaan, of de verdachte een straf opgelegd moet krijgen en zo ja, welke straf.

Opsporing en vervolging

Het werk van het OM bestaat uit de opsporing en vervolging van strafbare feiten. Daarvoor werkt het samen met politie en andere opsporingsdiensten. De officier van justitie leidt het opsporingsonderzoek en houdt in de gaten of de opsporing zorgvuldig en eerlijk verloopt. Dat wil zeggen: volgens de regels die in de wet zijn vastgelegd en op basis van alle relevante informatie.

De officier van justitie beslist of en wanneer een zaak voor de rechter komt. Als dat het geval is, stuurt het OM een dagvaarding naar de verdachte. In de dagvaarding staat voor welk strafbaar feit de officier van justitie de verdachte vervolgt.

In de rechtszaal

In de rechtszaal klaagt de officier van justitie een verdachte aan. Hij vertelt tijdens de zitting waarvoor de verdachte terecht moet staan. Nadat de rechter de verdachte heeft ondervraagd over de zaak, krijgt de officier van justitie en de advocaat van de verdachte de gelegenheid vragen te stellen. De rechtbank kan getuigen verhoren in de rechtszaal of dit daarbuiten laten doen door de rechter-commissaris. In het requisitoir vertelt de officier de rechter wat hij van de zaak vindt en eist hij een straf.

Bijzonderheden strafzaak MH17

  • Internationaal opsporingsteam

Het onderzoek wordt gedaan door het internationale opsporingsteam JIT MH17, maar de rechtszaak is Nederlands. Dat betekent dat de Nederlandse wetten en regels gelden.

  • Slachtoffers en nabestaanden

Slachtoffers van zware misdrijven hebben in Nederland het recht om zich tijdens de zitting uit te spreken over de gevolgen van het strafbare feit. Of over de straf die zij vinden dat de verdachte moet krijgen. Ook nabestaanden van een slachtoffer hebben wettelijk spreekrecht over de persoonlijke gevolgen van het overlijden van hun familielid. Zij kunnen net als slachtoffers een vordering tot schadevergoeding indienen. 

Als een nabestaande zelf niet wil of kan spreken, dan kan iemand namens hem of haar spreken. Een advocaat of Slachtofferhulp Nederland kan  hierbij helpen. De nabestaande kan er ook voor kiezen om een schriftelijke verklaring te maken. Deze brief komt in dossier van de strafzaak.

Het aantal nabestaanden in de MH17-strafzaak is groot. De rechtbank zal bepalen op welke wijze invulling wordt gegeven aan het spreekrecht.