Rol van het strafrecht

Het OM kan in een strafzaak verschillende beslissingen nemen. Het OM kan vervolgen en een straf eisen of een maatregel of een combinatie daarvan eisen, een strafbeschikking opleggen of een zaak seponeren met of zonder voorwaarden. Het OM kan voorwaarden eisen die de maatschappij beschermen en tegelijkertijd een behandel- of begeleidingstraject bevatten. Psychiatrische rapportages en reclasseringsrapportages helpen het OM hierbij een afgewogen beslissing te nemen over welke interventie gewenst is

Bij een minderjarige verdachte speelt "zorg" en het advies van de de Raad voor de Kinderbescherming een belangrijke rol. Het advies gaat over de persoonlijke leefwereld van de minderjarige, welke zorgen daarin spelen en wat er moet gebeuren om die minderjarige weer op het juiste spoor te krijgen.

Omslag in denken en doen

Het strafrecht meer laten aansluiten bij de problemen die in de samenleving bestaan, betekent werken vanuit een breder perspectief. De aandacht voor verdachten met psychische, emotionele of verstandelijke problematiek evenals schuldenproblematiek of verslaving vraagt veel van ons vakmanschap, onze magistratelijke taak en onze rol in en richting de maatschappij. Het vraagt om de juiste afstemming met de (zorg)partners. Het programma Straf met Zorg investeert in goede lokale en regionale samenwerking met (zorg)partners en het sociaal domein. Het kijken met een bredere blik naar een concrete strafzaak vraagt een andere wijze van samenwerking, aansturen en organiseren. Het programma Straf met Zorg is hierin ondersteunend.

Opportuniteitsbeginsel: een kernwaarde van straf met zorg

Het interne doel van het programma Straf met Zorg is het ontzorgen van de OM professional en het vergroten van het maatschappelijk effect van de beslissing van de Officier van Justitie. Naast een palet aan effectieve interventies wordt de rol van het OM verhelderd bij de aanpak van verdachten met problemen om meerdere leefgebieden.

Het opportuniteitsbeginsel en het proportionaliteitsbeginsel zijn van belang in het handelen van de OM-professional bij straf met zorg zaken. Het opportuniteitsbeginsel kan aanleiding geven af te zien van strafvervolging en, omwille van noodzakelijke behandeling of begeleiding, voorwaarden op te nemen. Die voorwaarden moeten in proportie staan tot onder andere de ernst van het feit.

Deze beginselen geven de OM professional een strafvorderlijk kader voor bijzondere voorwaarden in strafzaken met verdachten die problemen hebben op een of meer leefgebieden. Als in deze straf met zorg zaken tot vervolging of berechting wordt over gegaan, is de bijzondere voorwaarde gekoppeld aan een strafbeschikking of een voorwaardelijke strafmodaliteit. De Raad voor de Kinderbescherming en de reclassering zijn voor het OM de schakel naar justitie en het sociaal domein voor het ophalen van relevante informatie. Zo maakt zorg een integraal onderdeel uit van de straf.

Samenwerken voor effectieve interventie

Om te komen tot de meest effectieve interventie is het noodzakelijk om binnen het strafproces tijdig te beschikken over de juiste informatie. Alleen dan kan de OM-professional de juiste afwegingen maken en daar waar nodig zorg inpassen in de strafrechtelijke interventie. Straf met Zorg zoekt actief naar mogelijkheden om de informatie-uitwisseling te verbeteren. Het programma versterkt en verbreedt lopende initiatieven en vult deze aan.

Dient straf met een zorgcomponent de belangen van maatschappij als geheel, de dader en het slachtoffer? En leent de straf zich er juridisch voor? Dan wil je als OM-professional snel, efficiënt en eenvoudig toegang tot de mogelijkheden die er zijn om de zaak effectief af te doen. De beslissing of zorg uiteindelijk wordt ingepast in de strafrechtelijke interventie ligt altijd bij de Officier van Justitie. Het programma Straf met Zorg stelt zich ten doel het voor professionals makkelijker te maken om breder te kijken, de juiste afweging te maken en de meest passende interventies te vinden en toe te passen.

Straf met Zorg draagt daarnaast bij aan meer focus, coördinatie en samenhang tussen de verschillende portefeuilles, programma’s en projecten met een zorgvraagstuk. Het programma bevordert het samenspel tussen de parketten en de samenwerking met de partners. Dat maakt de afweging over inpassing van zorg in de strafrechtelijke interventie eenvoudiger.