Zwart op wit
Billen wassen
“Als je opa in het verzorgingstehuis ligt, wat wil je dan liever; dat zijn billen gewassen worden door iemand zonder het juiste diploma, of dat hij de hele dag in een poepluier blijft liggen?” In het Arnhemse paleis van justitie is de themazitting zorgfraude al even bezig, als een van de advocaten deze gewetensvraag opwerpt. Voor doorgewinterde togadragers een naïeve versimpeling van de juridische werkelijkheid. Een populistisch speldenprikje, dat de argeloze toehoorder toch even voelt.
Zonder de vereiste papieren in een zorginstelling werken; blijkbaar was het jarenlang een fluitje van een cent. Reden voor de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd om in 2023 de noodklok te luiden en werkgevers op te roepen de bevoegdheid van hun werknemers eens grondig door te lichten.
Beeld: © OM
Tineke Zwart, persvoorlichter parket Oost-Nederland
Alles uit de kast
Vier verdachten die daarbij door de mand vielen, moeten zich nu verantwoorden voor de politierechter. De officier van justitie trekt alles uit de kast: “We hebben het niet over een administratieve vergissing of een eenmalige misstap, maar om bewuste en langdurige misleiding. Het vertrouwen van cliënten, collega’s en de instelling is geschonden. De samenleving mag verwachten dat diploma’s en registraties een waarborg vormen voor kwaliteit en professionaliteit.”
Vol afgrijzen schetst de officier van justitie hoe een van de verdachten met de meest zorgbehoevende, kwetsbare groep bewoners werkte, medicijnen verstrekte en cliënten fixeerde. “Bewust risico nemen met de gezondheid van deze mensen, alleen voor eigen gewin,” noemt ze dat.
Toch weten de verdachten sympathie op te wekken. De verdachte die alleen aanwezig is door middel van een schriftelijke verklaring, nog het meest. Het is zijn advocaat die het geen probleem vindt als de billen van haar opa gewassen worden door een ongediplomeerde verzorger. Maar de verdachte zelf schrijft in een hartverscheurende schuldbekentenis dat hij er niet aan moet denken dat zijn familie verzorgd wordt door iemand zonder diploma.
‘U maakt zich zorgen over uw Verklaring Omtrent het Gedrag, ik maak me zorgen over kwetsbare cliënten,’ sneert de officier van justitie
Toch knutselde hij zelf een diploma in elkaar. Als enige verdachte probeert hij deze vervalsing niet in de schoenen te schuiven van het zorgbemiddelingsbureau. “Mijn cliënt gaat met de billen bloot,” zo voert zijn advocaat de beeldspraak nog even door. Het was ten tijde van de corona-pandemie, de verdachte raakte zijn baan in de horeca kwijt en de schulden stapelden zich op. Een grote fout, die haaks staat op de waarden die hij nu hooghoudt. Want in de zorg vond hij zijn passie, werk waarin hij echt iets kan betekenen voor een ander, waarin hij een steentje kan bijdragen aan de maatschappij, met in de toekomst hopelijk een hbo-diploma op zak.
Roeping gevonden
Op één verdachte na, die tot de conclusie is gekomen dat aan auto’s sleutelen toch beter bij hem past dan mensen verzorgen, zeggen alle verdachten hun roeping in de zorg te hebben gevonden. Ooit begonnen uit geldnood, is het werk nu uitgegroeid tot een passie. Die ze, inmiddels in het bezit van een geldig papiertje, tot in lengte van jaren willen blijven uitoefenen. Een veroordeling kan dan een lelijke kink in de kabel worden. “U maakt zich zorgen over uw Verklaring Omtrent het Gedrag, ik maak me zorgen over kwetsbare cliënten,” sneert de officier van justitie.
De officier vindt deels onvoorwaardelijke gevangenisstraffen op zijn plaats. De politierechter spreekt één verdachte vrij en legt de anderen taakstraffen op. Misschien kunnen ze billen wassen in een verzorgingstehuis. Dat zouden ze geen straf vinden.