Nieuwsbericht24-06-2021 | 09:18

Na de ongekende naoorlogse crisis die corona heeft veroorzaakt, staat de Kabinetsformatie volledig in het teken van herstel. De economie moet worden versterkt, de sociale verhoudingen gerepareerd en verbeterd en tegelijkertijd moet ons land gereed worden gemaakt voor de toekomst: er zijn woningen, nieuwe wegen en openbaar vervoer nodig, (energie)transitie, innovatie en onderwijs en zorg voor onze jeugd zijn de sleutelbegrippen bij grote investeringen.

Gezamenlijk statement van ​OM, Politie, Raad voor de Rechtsspraak, Nederlandse Orde van Advocaten en Regioburgemeesters

Wij doen een dringend beroep op de onderhandelende partijen om daarbij het fundament van onze moderne, beschaafde samenleving niet te negeren: de rechtsstaat.

Herstel van ons sociaal-maatschappelijke welzijn en van onze economie moet gestut worden door stabiele en goed onderhouden rechtsstatelijke instituties. Vertrouwen in de overheid begint met het waarborgen van de veiligheid van mensen, met het aanpakken van misstanden en strafbare feiten, met rechtszekerheid en rechtsbescherming en een open toegang tot de rechter en tot rechtsbijstand. Degelijke financiering van die rechtsstatelijke instituties is een absolute noodzaak. Als investeringen uitblijven, kan misdaad minder effectief worden bestreden. Criminelen pakken meer ruimte, onze fysieke en digitale samenleving raakt verder ontwricht en onze jongeren worden vaker verleid of gedwongen om te kiezen voor een criminele carrière.

Wat is er aan de hand?

Veel voorkomende criminaliteit daalt sinds enige tijd licht. Aan de andere kant zien we een 13-jarige jongen op een dodenlijst staan. Op klaarlichte dag is in een woonwijk een advocaat vermoord. Er zijn officieren van justitie die permanent worden beveiligd om hun werk te kunnen doen. In sommige wijken staat praten met de politie gelijk aan verraad. Xtc-pillen worden net zo snel aan huis afgeleverd als een maaltijd. Er ontstaat een parallelle samenleving waarin corruptie, witwassen en extreem geweld normaal lijken.

Ondermijning kent inmiddels ook een digitale variant. Tijdens de coronapandemie heeft de rijke digitale infrastructuur van Nederland zijn meerwaarde getoond maar ook laten zien hoe kwetsbaar deze is voor criminele activiteiten. Cybercrime komt onze wijken in met whatsappfraude en online babbeltrucs. Het kraken van telefoonprovider Encrochat waardoor miljoenen chatberichten van criminelen zichtbaar werden, is een groot succes.

Uit deze hack volgen veel grote rechtszaken en doorbraken in lopende onderzoeken. Dit geeft inzicht in criminele netwerken, maar tegelijkertijd vergt dit ook aanhoudende inzet van onze strafrecht- en ketenpartners. Nieuwe en oude uitdagingen trekken een grote wissel op onze organisaties. De aanwezigheid van politie in wijken staat onder druk, zaken blijven liggen en de rechtbanken en (sociale) advocatuur hebben hun handen meer dan vol aan de hoeveelheid en complexiteit van voorliggende zaken.

Ter illustratie: Alleen al in de eerste vier maanden van dit jaar heeft de politie 212.000 overuren gemaakt, 1500 demonstraties moeten begeleiden en 95.000 corona-gerelateerde boetes uitgedeeld. Deze aantallen zijn voor de politie ongekend groot maar werken ook door in de gehele strafrechtketen. De zogeheten avondklokrellen kostten de politie gedurende vier dagen 88.000 overuren; 13 weken lang was het OM bezig de daaruit voortvloeiende zaken aan te pakken wat leidde tot 15 extra politierechterzittingen; 150 zaken zijn door de rechter behandeld.