ELOM:2022:009 (Bollenvelden bekijken in CTR)

Beslissing OM

in de zaak tegen een gezagvoerder van een eenmotorig propellervliegtuig, hierna de verdachte.

Aanleiding onderzoek

Het onderzoek is gestart naar aanleiding van een voorvalmelding van LVNL. Volgens deze melding was sprake van een luchtruimschending op [datum in het jaar] 2021. Deze informatie werd later aangevuld met de informatie dat er met oude navigatie werd gevlogen en niets werd uitgeluisterd. 

De voorvalmelding en de aanvullende informatie zijn binnengekomen bij het Analysebureau Luchtvaartvoorvallen (ABL), die deze heeft gedeeld met het OM. De luchtvaartpolitie heeft in opdracht van de luchtvaartofficier van justitie onderzoek gedaan naar het voorval.

Verdenking strafbaar feit

Overtreding van art. 5.9 lid 2 Wet luchtvaart (vlucht zonder vereiste klaring uitvoeren).

Feiten en omstandigheden

Uit het onderzoek komt naar voren dat de verdachte op [datum in het jaar] 2021, omstreeks 12.25 uur UTC, als gezagvoerder van een vliegtuig op een hoogte van 1.100 voet door de CTR van Lelystad is gevlogen, terwijl daarvoor geen klaring is aangevraagd en evenmin is verkregen.

Naar het oordeel van de luchtvaartofficier van justitie is bewezen dat de luchtruimschending is veroorzaakt door grove nalatigheid van de verdachte. Lelystad Airport is al sinds november 2019 een gecontroleerde luchthaven. Dat mag voor geen enkele vlieger meer een verrassing zijn. De verdachte had ten tijde van het verhoor bij de politie ongeveer 600 uur ervaring als gezagvoerder, en vloog ook vaak samen met een ander. Voor de verdachte mag bekend worden verondersteld dat een goede vluchtvoorbereiding van groot belang is voor de veiligheid van de vlucht. Daarbij hoort aandacht te worden besteed aan de vraag of op de route van de vlucht een gecontroleerd luchtruim wordt gepasseerd en welke voorwaarden daarvoor gelden.

Kennelijk heeft de verdachte dat niet gedaan en heeft hij zelfs niet door gehad dat hij door de CTR van Lelystad is heengevlogen. Zo heeft hij verklaard dat hij dacht dat ‘het is gekomen door het kijken naar de bollenvelden’, dat ‘het gewoon goed weer was’ en zij ‘net even te veel hebben genoten van het Nederlandse landschap’. De verdachte had bovendien een oude vliegkaart bij zich. De bevriende piloot die met de verdachte vloog, verklaarde daarover dat zij normaal gesproken een nieuwe kaart van de vliegclub kregen, maar dat deze in verband met bezuinigingen niet meer werden verstrekt. Dat was volgens hem de reden dat zij met een oude vliegkaart vlogen. Hij verklaarde ook dat zij geen lid meer zijn van de vliegclub ‘omdat tegenwoordig alles maar digitaal is’.

Beslissing

Deze verklaringen baren zorgen. De luchtvaartofficier van justitie heeft overwogen de verdachte uit te nodigen voor een onderhoud op het parket in Haarlem om de zaak met hem te bespreken. Uiteindelijk is hiervan afgezien, omdat het onderhoud pas in augustus kon worden ingepland en het wenselijk wordt geacht om eerder een signaal af te geven. Zeker omdat de ervaring de afgelopen jaren met betrekking tot luchtruimschendingen is dat er in het zomerseizoen een piek is te zien.

De luchtvaartofficier van justitie heeft daarbij in overweging genomen dat het verhoor van de verdachte bij de luchtvaartpolitie en een schriftelijke toelichting van het OM op de afdoeningsbeslissing eraan zouden bijdragen dat de verdachte lering zou trekken uit het voorval. De luchtvaartofficier van justitie heeft in de afdoeningsbeslissing opgenomen dat zij ervan uitging dat de  verdachte:

• inmiddels een nieuwe vliegkaart had aangeschaft,
• voortaan aan iedere vlucht een goede vluchtvoorbereiding zou laten voorafgaan (waarbij hij werd aangeraden om óók te kijken naar de digitale interactieve kaart van LVNL, die voor iedereen vrij toegankelijk is^[1]), en
• bij eventuele toekomstige voorvallen daarvan zelf melding zou doen bij het ABL.

Vanuit dit uitgangspunt is besloten de strafzaak voorwaardelijk te seponeren. Dat wil zeggen dat geen straf voor de luchtruimschending zou worden opgelegd, als de verdachte binnen een proeftijd van twee jaar niet opnieuw een strafbaar feit zou plegen. Daarmee is het belang van de luchtvaartveiligheid onderstreept.

Met het oog hierop heeft de luchtvaartofficier van justitie de luchtvaartpolitie zekerheidshalve gevraagd om binnen een termijn van drie maanden een afspraak met de verdachte te maken om te controleren of er inderdaad een nieuwe vliegkaart is aangeschaft.

Controle luchtvaartpolitie

Op 1 september 2022 ontving het OM het bericht van de luchtvaartpolitie dat de verdachte het zijn vliegtuig had verkocht en zijn brevet heeft laten verlopen.

[1] Deze zogenoemde ‘VFRchart viewer’ is eenvoudig te vinden op de website van LVNL. De bedoeling daarvan is om VFR-vliegers te ondersteunen in een goede vluchtvoorbereiding en bij een veilige uitvoering van hun vlucht. Op een digitale, interactieve manier wordt het eenvoudiger gemaakt om vliegers bekend te maken met het luchtruim.