Beslissing: 12 februari 2026 AP Noord-Holland

Categorie luchtvaartzaak: Kleine bemande luchtvaart

Formele relaties: -/-

Inhoudsindicatie: Vliegtuig naderde actief zweefvliegveld terwijl een zweefvliegtuig werd opgelierd. De gezagvoerder zag het zweefvliegtuig en wijzigde zijn koers. Onderzoek nuanceert zowel de gevaarzetting als de verwijtbaarheid. De gezagvoerder had het voorval niet bij het ABL gemeld, maar had dit wel met de betrokken zweefvliegclub besproken en andere vliegers erop geattendeerd. Geen verder strafrechtelijk onderzoek.

Beslissing OM

in de zaak tegen een gezagvoerder van een eenmotorig propellervliegtuig, hierna de verdachte.

Aanleiding onderzoek

Het onderzoek is gestart naar aanleiding van een melding die het Analysebureau Luchtvaartvoorvallen (ABL) op 5 november 2025 heeft ontvangen. Volgens de melding vloog het vliegtuig met registratienummer PH-XXX op [datum] 2025 over het op dat moment actieve zweefvliegbedrijf op [zweefvliegveld] en kwam het op tegenkoers van een zweefvliegtuig dat op dat moment werd opgelierd.

Het ABL heeft de melding op 30 december 2025 aan het OM doorgegeven.[1] Het ABL overwoog dat op basis van de melding het vermoeden bestaat van ernstige gevaarzetting door (mogelijk) grove nalatigheid. Dit blijkt volgens het ABL onder meer uit het veronachtzamen van het risico van het overvliegen van een actief zweefvliegterrein met lieractiviteiten, zoals vermeld in de luchtvaartgids (AIP). Volgens gegevens van ADS-B Exchange vloog het vliegtuig dwars over het zweefvliegveld op een hoogte die door de melder wordt geschat van 250 meter, terwijl er volgens de luchtvaartgids lierhoogtes tot 2.300 voet (ongeveer 700 meter) kunnen worden bereikt.

Het ABL voegde hieraan toe dat het geen melding had ontvangen van de gezagvoerder van de PH-XXX en dat deze gezagvoerder derhalve niet heeft voldaan aan de meldplicht uit Verordening 376/2014.

Verdenking strafbaar feit

Overtreding van voorschrift SERA.3205 van Uitvoeringsverordening 923/2012 (het zodanig nabij een ander luchtvaartuig opereren dat botsingsgevaar ontstaat), voorschrift SERA.3210 van Uitvoeringsverordening 923/2012 (het niet opvolgen van voorrangsregels), art. 5.3 Wet luchtvaart (op zodanige wijze aan het luchtverkeer deelnemen dat daardoor personen of zaken in gevaar worden of kunnen worden gebracht) en art. 5.8 Wet luchtvaart (het als gezagvoerder voorafgaande aan de vlucht niet kennisnemen van alle gegevens en inlichtingen die voor de uitvoering van de vlucht van belang zijn).

Feiten en omstandigheden

Uit de radarbeelden van FANOMOS[2] blijkt dat het vliegtuig met registratienummer PH-XXX op [datum] 2025 recht op het zweefvliegveld [naam zweefvliegveld] afvloog, in de richting van de PH-YYYY. De PH-YYYY werd op dat moment in de richting van de PH-XXX opgelierd. Vanaf de startlocatie van de PH-YYYY bevond de PH-XXX zich op ongeveer ruim 2,5 kilometer afstand. Vervolgens wijzigde de PH-XXX zijn koers naar rechts, in de richting van [autosnelweg]. De PH-XXX bevond zich op dat moment op een hoogte van 1.271 voet. Enkele seconden later bereikte de PH-YYYY een hoogte van 1.673 voet. De horizontale afstand tussen beide toestellen bedroeg op dat moment ruim 1,5 kilometer.

Na onderzoek is de identiteit van de gezagvoerder van de PH-XXX vastgesteld. Hij heeft uit eigen beweging contact opgenomen met de luchtvaartpolitie om zijn lezing van het voorval te geven. Daarbij is hem per abuis niet de cautie gegeven. De gezagvoerder verklaarde dat hij normaal gesproken door de havendienst van [vliegveld] en/of Dutch Mill wordt geïnformeerd als zweefvliegers actief zijn. Dat gebeurde deze keer niet, waardoor hij naar eigen zeggen mogelijk onvoldoende alert was. Hij zag het zweefvliegtuig en paste daarop zijn route aan om meer afstand te creëren. Kort na de vlucht heeft de safety manager van de betrokken zweefvliegclub telefonisch contact met hem opgenomen. Vervolgens heeft de gezagvoerder in de WhatsApp-groep van zijn eigen vliegclub andere vliegers op het zweefvliegveld geattendeerd. Daarmee was het voorval in zijn beleving afgehandeld. Hij heeft aangegeven aan het onderzoek te willen meewerken en verdere lering uit het voorval te trekken.

De gezagvoerder van het zweefvliegtuig verklaarde dat hij op ongeveer 200 meter hoogte het andere vliegtuig zag naderen en twijfelde of hij de lierkabel moest ontkoppelen. Kort daarna bevond hij zich boven het andere vliegtuig en zag hij dat dit zijn koers bijstuurde. Hij schatte de onderlinge afstand op ongeveer 500 meter en vond die afstand gering. Kort na het voorval heeft hij een melding gedaan bij het ABL en de safety manager geïnformeerd.

Beslissing

De gezagvoerder van de PH-XXX is niet formeel als verdachte gehoord. Het OM acht dat niet meer noodzakelijk, omdat het onderzoek van de luchtvaartpolitie voldoende inzicht geeft in de feitelijke gang van zaken. Het onderzoek nuanceert zowel de mate van gevaarzetting als de verwijtbaarheid.

Het OM acht aannemelijk dat de melding van de zweefvlieger niet aan het OM zou zijn doorgegeven als de gezagvoerder zelf overeenkomstig Verordening 376/2014 een voorvalmelding bij het ABL had gedaan en daarin dezelfde informatie had verstrekt. Zijn toelichting geeft inzicht in zijn handelen en in de opvolging die hij aan het voorval heeft gegeven. Die informatie is van belang voor de beoordeling door het ABL of aanleiding bestaat voor doorgifte aan het OM en voor het analyseren van dergelijke voorvallen. Het is daarom van belang dat bij toekomstige voorvallen een melding bij het ABL wordt gedaan.

Het OM acht het daarnaast van belang dat gezagvoerders bij een voorval actief nagaan of de andere betrokken gezagvoerder behoefte heeft aan een nabespreking. Daarmee wordt overigens niet gesuggereerd dat de gezagvoerder van het zweefvliegtuig daaraan in dit geval behoefte had.

Gelet op het voorgaande acht het OM verder strafrechtelijk onderzoek naar het voorval niet aangewezen en is besloten het onderzoek te beëindigen.

[1] Het OM en het ABL hebben afspraken gemaakt over voorvalmeldingen die overeenkomstig Verordening 376/2014 zijn gedaan. Volgens deze afspraken zijn de meldingen die bij het ABL binnenkomen, in beginsel afgeschermd voor de politie en het OM: het is aan het ABL om het OM te informeren als op basis van een melding wordt vermoed dat sprake is van opzet of grove nalatigheid, zodat het OM de politie opdracht kan geven om daarnaar onderzoek te doen. Zie ook punt 3.1 van de Aanwijzing opsporing en vervolging bij voorvallen in de burgerluchtvaart.

[2] FANOMOS staat voor ‘Flight Track and Aircraft Noise Monitoring System’, een vliegbaanregistratiesysteem dat inzicht geeft in gevlogen vliegroutes.