Vraag en antwoord strafzaken
De openbaarheid van zittingen speelt een belangrijke rol binnen onze rechtsstaat. U kunt toezien en controle uitoefenen op het werk van het openbaar ministerie en de rechtbank. Dat zittingen openbaar moeten zijn, is dan ook vastgelegd in de wet. Om precies te zijn in artikel 269 van het Wetboek van Strafvordering.
Toch zijn niet alle zittingen openbaar. Zo kan een rechter besluiten om een strafzaak met een minderjarige verdachte af te schermen van pers en publiek.
Dergelijke niet-openbare zittingen worden ook wel zittingen met gesloten deuren genoemd.
Als u een strafzitting wilt bijwonen kunt u kijken in de agenda strafzittingen of er zaken zijn die uw interesse hebben. In de agenda staat een selectie van de strafzaken die door het Openbaar Ministerie aan de rechter worden voorgelegd.
U kunt ook gewoon naar het gerechtsgebouw komen op een doordeweekse dag. Bij de Bode Balie kunt u vragen welke zittingen er plaatsvinden.
Groepen groter dan vijf personen moeten zich van tevoren aanmelden bij de afdeling voorlichting van de rechtbank. De meeste zittingen beginnen om 9.00 uur. Maar u kunt ook op een later tijdstip aanschuiven in de zittingszaal. In principe zijn de zittingen openbaar voor iedereen die twaalf jaar is of ouder. Zeker als u niet te lang in de zittingszaal wilt blijven, raden wij u de zitting van de politierechter aan. U krijgt dan snel een indruk van een strafproces.
Vanaf 12 jaar mag men volgens de wet een openbare strafzitting bijwonen. Jongeren onder de 12 jaar mogen dit alleen na toestemming van de rechter. De rechter kan in bepaalde gevallen bepalen dat jongeren onder 18 jaar niet of alleen onder begeleiding een strafzitting mogen bijwonen.
U kunt bij de Bode Balie informatie krijgen over welke zittingen er worden gehouden. Bijna iedere doordeweekse dag vindt er wel een zitting plaats van de politierechter. Bij deze rechter kunt u korte strafzaken zien. Het gaat daarbij altijd om veel voorkomende delicten, zoals diefstal of rijden onder invloed. De politierechter doet meteen uitspraak.
Gaat uw interesse echter uit naar een langer proces of een zogeheten 'zwaar' misdrijf, dan kunt u meestal ook iedere dag terecht. Deze meervoudige kamerzittingen vinden meestal plaats in de grote zittingszalen. Bij de meervoudige kamer worden uitsluitend ernstige delicten behandeld, zoals moord en doodslag, zedendelicten, drugszaken en grote fraudezaken. Dergelijke zaken kunnen uren in beslag nemen.
Elke verdachte van een strafbaar feit krijgt te maken met de officier van justitie en de rechter. De officier van justitie is de enige die verdachten voor de strafrechter kan brengen. Wanneer de officier van justitie tijdens zijn onderzoek genoeg belastend materiaal heeft verzameld om de verdachte voor de rechter te brengen, zal hij de verdachte dagvaarden. In de dagvaarding staan naast de persoonlijke gegevens van de verdachte, de beschuldiging en wanneer hij voor de rechter moet verschijnen.
Op de rechtszitting komt eerst het publiek binnen. Iedereen van 18 jaar en ouder kan een rechtszitting bijwonen. De meeste zittingen zijn openbaar. Vanuit het publiek gezien neemt de officier van justitie vervolgens plaats aan de tafel links van de tafel van de rechter(s). Daarna wordt het publiek verzocht te gaan staan en komen de rechters de rechtszaal binnen. Zij nemen plaats midden voor in de zaal. De griffier gaat rechts naast de rechter zitten en schrijft tijdens de zitting op wat er in de rechtszaal gezegd wordt. De verdachte en zijn advocaat zitten rechts voor de rechter.
Het verschil tussen meervoudige kamer (MK) en politierechter zittingen (PR)
Er zijn twee soorten strafrechtzittingen; meervoudige kamer zittingen en politierechterzittingen. Bij PR zittingen is er één rechter aanwezig en worden de eenvoudigere zaken behandeld waarvoor niet meer dan een jaar gevangenisstraf kan worden opgelegd. Aan het einde van de zitting volgt de uitspraak van de rechter. Bij MK zittingen worden zware of ingewikkeldere zaken behandeld. Er zijn drie rechters aanwezig tijdens de zitting. De uitspraak volgt na twee weken.
Tijdens de zitting
De rechter is de voorzitter tijdens de zitting. Aan het begin van de zitting geeft de rechter het woord aan de officier. Deze vertelt waarom hij de verdachte heeft gedagvaard. De rechter zal vervolgens vragen gaan stellen aan de verdachte en aan eventuele getuigen. Daarna leest de officier van justitie het requisitoir voor. Hierin vertelt de officier aan de rechter wat hij van de zaak vindt en wat voor straf hij eist. Dan is de advocaat aan de beurt voor zijn pleidooi. Hierin verdedigt hij de verdachte. De verdachte krijgt het laatste woord. Daarna volgt de uitspraak van de rechter.
Het openbaar ministerie geeft geen informatie over uitspraken in strafzaken. De rechtbank is daarvoor de aangewezen organisatie. De uitspraken worden in het openbaar gedaan. Er zijn twee soorten strafzaken: politierechterzaken (lichtere zaken) en meervoudige kamerzaken (zwaardere zaken). Bij de politierechter wordt direct na de zitting uitspraak gedaan. Bij de meervoudige strafkamer wordt in de regel twee weken na de zitting uitspraak gedaan. Als u een uitspraak wilt weten, dan kunt u bij de uitspraak aanwezig zijn. Uitspraken staan ook op de website van de rechtspraak Voor meer informatie over uitspraken in strafzaken kunt u terecht bij de afdeling voorlichting van de rechtbank. Ook voor overige informatie over de rechtbank kunt u dit telefoonnummer bellen.
De meest parketten en rechtbanken organiseren voor groepen rondleidingen
Zo zijn er arrondissementsparketten die een paar keer per jaar een voorlichtingsmiddag voor belangstellenden organiseren. U kunt dan denken aan een presentatie van een officier van justitie, die vertelt wat het werk inhoudt. Ook kunt u dan natuurlijk vragen stellen. Daarbij kunt een zitting bijwonen om te zien hoe dit nu in werkelijkheid gaat.
Wanneer u een arrondissement wilt bezoeken kunt u het best contact opnemen met de afdeling communicatie van het desbetreffende parket.
Zie: contactgegevens