‘Maak geld’, een duidelijke opdracht die een destijds 14 en later 15-jarige zoon kreeg van zijn vader. Het OM is van oordeel dat zowel vader als moeder wisten dat hun thuiswonende zoon op illegale wijze veel geld verdiende en in plaats van hem daarvan te weerhouden, blijkt uit onderzoek dat met name de vader de zoon onder druk kon zetten om zoveel mogelijk geld online te verdienen. Dit gebeurde in de periode van 1 december 2022 tot en met april 2023.
De ouders moesten zich hiervoor op dinsdag 11 augustus voor de rechter verantwoorden. Zij worden verdacht van criminele uitbuiting. Dat is een vorm van mensenhandel waarbij de dader een ander dwingt om criminele feiten te plegen waar hij zelf economisch op vooruitgaat. In deze zaak zette de vader zijn zoon (deels) aan tot het plegen van strafbare feiten, terwijl er sprake was van een afhankelijkheidsrelatie zoals die altijd bestaat tussen ouders en hun kind. Beide ouders worden daarnaast verdacht van witwassen: het geld dat hun zoon verdiende werd uitgegeven aan luxe spullen, sieraden en aan vakanties. Bij vader gaat om een totaal bedrag van €127.031,88 en bij moeder om €54.335,- en €1927,01.
Criminele uitbuiting
De officier van justitie benoemde ter zitting: ‘Hij (de zoon) was de geldboom van de familie die maar bleef leveren.’ De officier van justitie zette tijdens de rechtszaak uiteen dat er in deze zaak sprake is van criminele uitbuiting: het uitbuiten van een ander door diegene strafbare activiteiten te laten verrichten. Ook valt onder uitbuiting dat een minderjarige niet kan stoppen met het werk wanneer hij zelf wil of het gevoel heeft dat zijn geld nodig is voor bijvoorbeeld onderhoud van het gezin.
Start zaak
De zaak kwam aan het rollen toen de jongen in april 2023 naar voren kwam als verdachte in een zaak waarbij werd gedreigd met een schoolshooting. De jongen bleek zich aan meer strafbare feiten schuldig te maken, namelijk online oplichting waarbij hij cryptovaluta wist te bemachtigen. Hij ‘verdiende’ hier veel geld mee. Vervolgens bleek uit aangetroffen WhatsAppgesprekken dat de vader zijn zoon aanmoedigde en ertoe aanzette om geld ‘te maken’. Het bleek dat zowel de vader als de moeder profiteerden van het geld dat hun zoon binnenbracht en daarom startte het mensenhandelteam een onderzoek naar criminele uitbuiting.
Verklaring zoon
De ouders maakten gebruik van hun zwijgrecht. De zoon verklaarde dat hij halverwege 2022 was begonnen met de online oplichting tot april 2023. Hij gaf bijna al het geld dat hij verdiende aan zijn vader. Die zou hem ook naar boven sturen om achter zijn computer geld te verdienen. Zijn moeder zou nergens van hebben geweten.
Bewijs
De berichten die in de telefoon van de zoon zijn aangetroffen, vertellen veel over de relatie met zijn vader en diens rol in deze zaak. Zo dreigde vader zijn zoon niet op te halen van school en schreef hij: “Je wil dat ik je haal, gaat kosten”.
Uit andere berichten blijkt volgens het OM dat de vader zijn zoon het gevoel gaf dat hij niet anders kon dan strafbare feiten plegen om geld voor zijn ouders te verdienen. Ook blijkt dat de vader binnen de afhankelijkheidsrelatie van vader en zoon op een dwingende manier instructies gaf, om hem geld te laten verdienen. Zo stuurde de vader: ‘Bestel me loungeset’. ‘Maak geld’. ‘Nee, eerst moet je 120k hebben als ik dat zie dan bestellen’.
Gezinskas
De vader zette zijn zoon dermate onder druk dat hij hem medeverantwoordelijk maakte voor de gezinskas. Vader had zelf geen baan en moeder verdiende niet veel.
Uit groepsgesprekken tussen moeder, zoon en vader blijkt wel dat de ouders bewust besluiten om het binnengekomen geld niet bij de belastingdienst te melden. Ook vraagt de moeder haar zoon om spullen. ‘Ik wil twee diamanten oorstekers (van €5000,-)’. ‘Betaal me blousjes en spijkerjas als ie past hond’. Waarop de zoon op een gegeven moment appt: ‘Ik ben geen geldsukkel’.
De officier van justitie gaf aan dat echter niet bewezen kon worden dat de moeder wist waar de vader mee bezig was en vroeg haar daarom vrij te spreken van de verdenking uitbuiting.
Witwassen
Zowel vader als moeder worden ook verdacht van witwassen. Het gezin had een legaal inkomen van €40.000,- en op basis daarvan nauwelijks ruimte om te sparen. Er waren grote bedragen aan cryptovaluta overgemaakt op de rekening van de vader (die daarna een deel van dat bedrag overboekte naar de moeder), maar er zijn door de ouders nooit investeringen in cryptovaluta gedaan.
De zoon appte welke bedragen hij had verdiend aan zijn ouders: ‘Heb geld nu, heb 14K erbij.’ (..) ‘57K, vakantie in 1 dag terug gemaakt’. Beide ouders reageren met geld emoji’s. Zij beweren dat zij dachten dat hun zoon dat met het spelen van online games verdiende. Maar enig naslagwerk leert gelijk dat je daar niet zoveel mee kunt verdienen. De officier van justitie: ‘Natuurlijk, en zeker met zo’n wizzkid als hun zoon, is het lastig om na te gaan wat je kind online doet. Maar zeker als er zoveel geld binnenkomt en de zoon zo ongeveer de kostwinnaar is van een gezin, meen ik dat er sprake is van ouderverantwoordelijkheid en had dit verhaal op zijn minst gecheckt moeten worden, zeker gelet op het feit dat de zoon echte vele uren actief was online.’ Die plicht is er alleen al op basis van de arbeidstijdenwet.”
Strafeisen
De officier van justitie benoemde als ernst van de zaak de uitbuiting van de zoon. De zoon is gebruikt om geld te verdienen voor het gezin. De jongen was veel tijd kwijt aan zijn online ‘werkzaamheden’. In plaats van dat zijn ouders hem beschermden, hebben ze van de inkomsten geprofiteerd. De vader heeft voor zijn eigen financiële gewin misbruik gemaakt van de loyaliteit van een kind naar zijn vader. Er was duidelijk sprake van een afhankelijkheidsrelatie: de jongen woonde bij vader (en moeder) en vader bracht hem naar school en de kapper. In plaats van hem te stoppen, moedigde hij zijn zoon juist aan op deze wijze geld te verdienen. Hij heeft zijn zoon niet gecorrigeerd en daarmee crimineel gedrag genormaliseerd.
De officier van justitie eiste tegen de vader een gevangenisstraf van vijftien maanden onvoorwaardelijk.
Omdat de rol van de moeder kleiner was en minder bewezen kan worden, wordt tegen haar een lagere straf geëist, namelijk een werkstraf van 200 uur.
Ook vorderde de officier van justitie de verbeurdverklaring van de auto en van €72.696,- voor vader en €41.883 voor moeder.
De rechter doet over twee weken uitspraak.
Criminele uitbuiting is een relatief nieuwe vorm van mensenhandel, die in 2013 expliciet strafbaar is gesteld in Nederland. Hiervan is sprake is wanneer een persoon wordt gedwongen tot het plegen van strafbare feiten en de uitbuiter profijt trekt uit de opbrengsten hiervan. Uitbuiting is een ernstig misdrijf, waar het Openbaar Ministerie en de politie veel aandacht voor hebben.
Vaak zijn de signalen van uitbuiting wel op te merken. Zoals in deze zaak hadden de verdachten luxe spullen terwijl de vader werkloos was en de moeder geen hoog inkomen had.
Het Openbaar Ministerie roept mensen op om bij een vermoeden van criminele uitbuiting (of een ander misdrijf) altijd melding te doen bij de politie, zodat onderzocht kan worden of inderdaad sprake is van mensenhandel.