Bewaken en beveiligen

Het nieuwe stelsel beveiligen van personen

Het stelsel beveiligen van personen is vanaf 1 januari 2026 van kracht. Naar aanleiding van het OVV rapport ‘Bewaken en Beveiligen: Lessen uit drie beveiligingssituaties’ heeft de minister van Justitie besloten tot de ontwikkeling van een nieuw stelsel. Casuïstiek waarin sprake is van ernstige dreiging vanuit de vier dreigingsfenomenen -georganiseerde criminaliteit, terrorisme, statelijke actoren en gefixeerde eenlingen- valt onder het gezag van de Minister (uitgevoerd door de NCTV).

De komst van dit nieuwe stelsel heeft consequenties voor de rol en verantwoordelijkheid van het OM en de overige stelselpartners zoals de NCTV, KMAR, AIVD/MIVD en Politie. Specifiek voor het OM houdt dit in dat de reikwijdte van de gezagsrol van het OM substantieel kleiner is geworden.

Sinds april 2023 is met de betrokken stelselpartners gesproken over de verdere professionalisering van de taakuitvoering, de afbakening van dit nieuwe stelsel en de transitie daar naartoe. Vanaf 2025 wordt het stelsel in fases ingevoerd.

De rol van het OM

De hoofdofficier van justitie is het gezag over het waken over de veiligheid van personen die wonen binnen zijn of haar arrondissement en die niet zijn opgenomen in het stelsel beveiligen van personen. De hoofdofficier wordt bij deze taak ondersteund door de adviseur(s) bewaken, beveiligen en crisisbeheersing (BB&C’er) van het parket. De BB&C’er toetst de adviezen van de politie, adviseert de hoofdofficier en onderhoudt namens de hoofdofficier de contacten met Conflict- en Crisisbeheersing (CCB) van de politie-eenheid en andere partners.

Sinds 1 november 2025 draagt de hoofdofficier (uitgevoerd door de BB&C ‘er) personen voor aan de NCTV die voldoen aan de criteria voor opname in het stelsel beveiligen van personen via een zogenaamd triageproces.

De uitvoering van veiligheidsmaatregelen in het lokaal domein is in handen van de Politie (en in assistentie de Koninklijke Marechaussee).

Het Landelijk bureau bewaken, beveiligen en crisisbeheersing (LBBBC)

Binnen het OM is het LBBBC actief. Het LBBBC ondersteunt de landelijk portefeuillehoudend hoofdofficier bewaken, beveiligen en de landelijk coördinerend hoofdofficier bewaken en beveiligen. Het bureau werkt aan landelijk beleid en processen, fungeert als expertisecentrum en coördineert operationele casuïstiek die over meerdere arrondissementen speelt. Ook speelt het LBBBC een coördinerende rol in het triageproces naar de NCTV en biedt advies en ondersteuning aan de arrondissementen en BB&C’ers.

Persoonsgerichte maatregelen

Persoonsgerichte maatregelen zoals persoonsbeveiliging en persoonsbegeleiding kunnen in het stelsel beveiligen van personen exclusief, dus uitsluitend, onder het gezag van de minister van Justitie en Veiligheid (uitgevoerd door de NCTV) worden ingezet. Hiermee wordt gehoor gegeven aan het uitgangspunt van eenhoofdig en eenduidig gezag in het nieuwe stelsel.

Veiligheidsmaatregelen in het lokaal domein

Zaken die niet vallen onder de criteria voor het stelsel, bijvoorbeeld waarbij sprake is van relationeel geweld, stalking en eerwraak blijven lokaal belegd. In deze zaken kan de politie onder gezag van de hoofdofficier van justitie of burgemeester nog steeds aanvullende veiligheidsmaatregelen treffen in het lokaal domein. Het OM blijft daarnaast verantwoordelijk voor het treffen van veiligheidsmaatregelen voor getuigen op grond van het Besluit getuigenbescherming.

Waken over de veiligheid van objecten en diensten

Naast het stelsel beveiligen van personen en het lokaal domein, omvat het taakveld bewaken en beveiligen ook het bewaken en beveiligen van objecten en diensten. Dit kan plaatsvinden onder gezag van de NCTV, de burgemeester of de hoofdofficier.

Gelaagdheid in verantwoordelijkheid

De veiligheid van mensen begint bij henzelf; zij zijn eerst zelf verantwoordelijk voor hun eigen veiligheid. Daarnaast draagt de werkgever verantwoordelijkheid voor de veiligheid van zijn werknemers, vooral als het gaat om veiligheidsrisico’s die samenhangen met de werkzaamheden die zij uitoefenen. Indien deze maatregelen ontoereikend zijn ten opzichte van de dreiging, kan de overheid aanvullende veiligheidsmaatregelen treffen.

Veiligheid centraal  

In het taakveld bewaken en beveiligen staat de veiligheid van de bedreigde personen altijd voorop. Het dreigingsniveau is bepalend voor de in te zetten veiligheidsmaatregelen die proportioneel moeten zijn. Dit betekent dat er gestreefd wordt naar passende maatregelen die zo min mogelijk impact hebben op de te beveiligen personen. Hierbij wordt van de bedreigde personen verwacht dat zij actief meewerken aan hun eigen veiligheid. Dit houdt in dat zij bijvoorbeeld worden geacht relevante veiligheidsinformatie te delen, adviezen op te volgen en de voorgestelde noodzakelijke aanpassingen in hun gedrag door te voeren.

Risicoreductie, niet -uitsluiting

Het taakveld richt zich op het verminderen van veiligheidsrisico’s, die nooit helemaal kunnen worden uitgesloten. Er blijft altijd een risico bestaan, ongeacht de getroffen veiligheidsmaatregelen. De inzet is gericht op het beheersbaar maken van risico’s door middel van preventieve en reactieve maatregelen, waarbij het risico en het beveiligingsniveau voortdurend worden afgewogen. 

Multidisciplinaire samenwerking: kenniscentrum Bewaken en Beveiligen

Er wordt continu gewerkt aan de versterking van het taakveld bewaken en beveiligen. Hiervoor is het Kenniscentrum Bewaken en Beveiligen opgericht; een multidisciplinair samenwerkingsverband bestaande uit een kernteam van functionarissen vanuit het Openbaar Ministerie, de NCTV, de Politie en de Koninklijke Marechaussee.

Het Kenniscentrum richt zich op het structureel versterken en toekomstbestendig houden van het taakveld bewaken en beveiligen.

Wettelijk kader

Sinds 1 januari 2026 is een aangepaste circulaire met regelgeving en afspraken van kracht. Daarnaast komt er een specifiek wettelijk kader voor het stelsel beveiligen van personen, waarin onder meer de nieuwe verantwoordelijkheidsverdeling wordt geregeld en de benodigde informatiedeling in het kader van bewaken en beveiligen wordt beschreven.

Monitoring

De betrokken organisaties gaan de aanpassingen in het taakveld zorgvuldig monitoren. Daarnaast adviseert een nieuw in te richten onafhankelijk adviesorgaan over de kwaliteit van het functioneren van het nieuwe stelsel en de doorontwikkeling daarvan.

Nevengeschiktheid veiligheid en opsporing

Het OM is verantwoordelijk voor het waken over de veiligheid van personen. Ook heeft het OM het gezag over de opsporing en is verantwoordelijk voor de vervolging.

De (zaaks)officier weegt de belangen van veiligheid en opsporing vanuit het principe van nevengeschiktheid.