Als u dat wilt en de verdachte dat ook wilt, kunt u een gesprek hebben met de verdachte. In dat gesprek kunt u vragen stellen aan de verdachte, vertellen wat het misdrijf voor u betekent of samen afspraken maken over de schade of andere zaken. De verdachte krijgt de kans om excuses aan te bieden. Bij dit gesprek wordt u begeleid door een onafhankelijke mediator of bemiddelaar. Dit heet mediation. Vaak sluit u de mediation af met een overeenkomst tussen u en de verdachte. De officier van justitie of de rechter houden hiermee rekening als ze beslissen over de zaak.
Via mediation in strafzaken kunnen verdachte... en slachtoffer met elkaar in gesprek. Mediation is een vorm van herstelrecht. Mediation vindt plaats in de rechtbank of het gerechtshof, onder begeleiding van gespecialiseerde mediators. Mediation is mogelijk in alle soorten strafzaken, van bedreiging of diefstal tot verkeersongevallen of ernstig geweld.
Waarom mediation in strafzaken?
Het doel van mediation is herstel. Dat kan emotioneel herstel zijn. Een slachtoffer kan zitten met vragen als “waarom ik”? Een excuus willen. Angstgevoelens hebben. Of afspraken willen maken voor de toekomst. En ook afspraken over materieel... of financieel herstel zijn mogelijk.
Krijgt een verdachte dan geen straf meer?
Mediation komt niet in plaats van een strafprocedure. Er volgt altijd nog een beslissing van de rechter of officier van justitie.
Wie kan mediation aanvragen?
In een strafzaak kan de rechter of de officier van justitie mediation voorstellen. De Raad voor de Kinderbescherming kan een verdachte daarvoor aanmelden. Alles loopt via het mediationbureau. Advocaten of de reclassering kunnen een verzoek tot mediation voorleggen bij de rechter of de officier van justitie. Het mediationbureau kan hierbij helpen.
Wie bepaalt of er een mediation komt?
Het mediationbureau onderzoekt eerst of een verdachte verantwoordelijkheid neemt voor wat er is gebeurd... én wil bijdragen aan herstel. Daarna onderzoekt het bureau of het slachtoffer in gesprek wil. Alleen als beide partijen willen, start de mediation. Mediation is dus altijd vrijwillig... en kostenloos voor beide partijen.
Hoe verloopt mediation in strafzaken?
Mediation start altijd met twee intakegesprekken - Eerst met de verdachte... daarna met het slachtoffer*. Alles wat tijdens de mediation wordt gezegd is vertrouwelijk. Hier tekent iedereen voor.
Als beide partijen dit willen, vindt een gezamenlijk gesprek plaats onder begeleiding van 2 mediators. Het gesprek kan gaan over het feit, de toedracht, ieders eigen beleving, emoties, de gevolgen en schade. Ook wordt besproken wat nodig is voor herstel... en worden hier afspraken over gemaakt.
Slachtoffer en verdachte bepalen samen welke gesprekspunten en afspraken worden opgeschreven in een overeenkomst. Deze overeenkomst is niet vertrouwelijk en wordt toegevoegd aan het strafdossier.
Tachtig procent van de mediations slaagt. Bij succes weegt de rechter of officier van justitie de uitkomst mee in de beslissing over de strafzaak.
Houdt u of de verdachte zich niet aan de afspraken van de mediation? Dan kan de officier van justitie oordelen dat de mediation niet is geslaagd. Of hij dat doet, hangt af van de situatie. Hij kijkt bijvoorbeeld naar hoe erg de overtreding is. En ook welke afspraken u heeft gemaakt. Als de mediation niet is geslaagd, gaat het Openbaar Ministerie de zaak opnieuw onderzoeken en beoordelen.
Door te kiezen voor mediation kan de verdachte zijn straf niet voorkomen. In de wet staat dat de officier van justitie en/of de rechter rekening moeten houden met de overeenkomst over de mediation. De rechter kan bijvoorbeeld daarna beslissen dat de dader een lichtere straf krijgt, maar dat hoeft niet.
Wanneer u en de verdachte het in uw gesprek eens zijn geworden over uw afspraken, maakt u hierover een overeenkomst. Deze afspraken zijn vertrouwelijk en gaan niet naar anderen. Dit gebeurt alleen als u daar samen andere afspraken over maakt. U kunt bijvoorbeeld samen beslissen dat u de overeenkomst opstuurt naar de officier van justitie en/of de rechter. Zij houden bij hun beslissing over de straf rekening met het resultaat van de mediation. De rechter kan bijvoorbeeld de afspraken gebruiken als een voorwaarde voor de straf. Of hij kan beslissen dat de dader een minder zware straf krijgt.
U kunt zelf voorstellen dat u mediation wilt. Maar ook de verdachte of zijn advocaat, of de officier van justitie of de rechter.
U of zij kunnen mediation voorstellen op verschillende momenten in de behandeling van de strafzaak. Het kan aan het begin als de politie nog onderzoek doet. Of daarna als de officier van justitie of de rechter de zaak onderzoeken. Of aan het eind als de rechter heeft beslist over de zaak.
Mediation kan bij elke strafzaak, maar die moet dan wel aan een aantal voorwaarden voldoen:
- De zaak moet in behandeling zijn bij de politie, officier van justitie of de rechter.
- Slachtoffer en verdachte zijn het allebei eens over de mediation.
- De verdachte begrijpt dat zijn daden gevolgen hebben. En hij erkent dat hij degene is die daar verantwoordelijk voor is.