In de meest omvangrijke spionagezaak ooit in Nederland eist het OM een gevangenisstraf van 12 jaar. De verdachte, een 66-jarige man uit Rotterdam, werkte jarenlang als analist bij de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV). Hij wordt verdacht van het bezitten en naar buiten brengen van een gigantische hoeveelheid staatsgeheime informatie. Volgens het Openbaar Ministerie lekte hij deze informatie naar de Marokkaanse geheime dienst, en bracht hij ons land daarmee ernstige schade toe.
De verdachte staat op het punt te boarden op een vlucht naar Casablanca als hij op Schiphol wordt aangehouden door de Rijksrecherche. Het is oktober 2023. Op een usb-stick en twee andere gegevensdragers worden bij hem 284 staatsgeheime documenten aangetroffen, opgemaakt tussen 2007 en 2023.
Hoewel de analist sommige stukken voor zijn werk gebruikt, mogen deze documenten het pand van de NCTV onder geen beding verlaten, zo zullen zijn leidinggevenden later verklaren. De rechercheurs schrikken van de enorme hoeveelheid vertrouwelijke informatie die die dezelfde dag in de Rotterdamse woning van de verdachte wordt aangetroffen, aldus de officieren van justitie:
“Op het nachtkastje naast zijn bed zijn stukken uit 2022 en 2023 aangetroffen. Bij de printer in de slaapkamer van een van de kinderen; heel veel stukken hoofdzakelijk uit 2022-2023. (..) op zolder op de werkkamer nog meer staatsgeheime hardcopy stukken. Stukken opgemaakt in de jaren 1993 t/m 2023 in gestapelde dozen of tussen de boeken en in boeken van de boekenkasten. Een totaal van 973 fysieke stukken wordt bij verdachte aangetroffen die daar simpel niet hadden mogen liggen vanwege hun inhoud. Ruim 800 daarvan bleken staatsgeheim gerubriceerd.”
Patroon
In de rechtbank Rotterdam schetsen de officieren van justitie woensdag het patroon dat de AIVD eerder in een ambtsbericht benoemde. De verdachte print gerubriceerde (staatsgeheime) informatie op het werk, eerst met zijn eigen pasje en later met dat van een collega. Thuis scant hij de documenten in en zet ze op een usb, en een paar dagen later vliegt hij naar Marokko. Daar staat de verdachte in contact met mensen die volgens het OM bij de Marokkaanse geheime dienst DGED horen, onder wie de directeur contra-inlichtingen. De contacten met de Marokkaanse spionnenbaas lijken terug te gaan naar 2016.
Zeven reizen naar Marokko in 2023
In het strafdossier worden zeven tripjes naar Marokko tussen februari en oktober 2023 minutieus in kaart gebracht. Rondom die tripjes is er volop communicatie met diverse personen die volgens het OM bij de DGED horen. Vluchten voor de verdachte werden volgens het OM door hen geboekt en betaald. Ook geeft de verdachte hen bankrekeningnummers van familieleden door, en lijken ze zaken te regelen voor de familie. Zo worden er dossiergegevens gedeeld over een gerechtelijk conflict tussen verdachte’s familie en een Marokkaanse overheidsinstantie. Wat opvalt: er zijn geen persoonlijke uitgaven van de verdachte tijdens deze reizen terug te vinden.
Alternatieve verklaring
De verdachte heeft de eerste twee jaar na zijn aanhouding gezwegen. Pas daarna kwam hij met een alternatieve verklaring. Hij had geheime documenten thuis liggen omdat hij eigenlijk altijd aan het werk was, en moest kunnen thuiswerken. Dat hij ze meenam naar Schiphol was per ongeluk. Over de contacten die hij had in Marokko zegt hij dat het zou gaan om een neef of andere persoonlijke contacten. De officieren van justitie zeggen over die contacten:
“een feit van algemene bekendheid is dat elke medewerker van een geheime dienst die opereert in het heimelijk domein zijn eigen coverstory zal hebben of zich van een tweede identiteit zal bedienen. (..) Het lijkt een bevestiging van hoe veiligheidsdiensten te werk gaan bij het werven van hun spionnen en hoe die relatie verder vorm wordt gegeven.”
De alternatieve lezing staat haaks op de hoeveelheid bewijs dat volgens het OM laat zien dat hij staatsgeheime informatie heeft verstrekt aan de Marokkaanse geheime dienst. Deze alternatieve lezing past wél in het plaatje waarin de verdachte gunsten, diensten en betalingen ontvangt in ruil voor informatie.
Ernstige schade aan vitaal staatsbelang
Over de aard van de aan Marokko doorgespeelde geheimen kan het OM alleen zeggen dat het om verschillende gradaties van rubricering gaat. De inhoud kent de Rijkrecherche en het OM niet. De Landelijk Officier Terrorismebestrijding en Inlichtingendiensten, die namens het OM gemachtigd is om de informatie in te zien, bevestigt de geheime aard van de documenten. De AIVD zegt dat openbaarmaking van zo’n bericht zicht geeft op een actueel kennisbeeld en daarmee ernstige schade toebrengt aan de vitale belangen van de Staat.
Strafmaat
Dat juist een gewaardeerde en vertrouwde rijksambtenaar de meest precaire informatie van ons land aan het buitenland zou hebben gelekt vindt het OM zeer kwalijk. De zaak is in omvang en duur ongekend. Daarom is een langdurige gevangenisstraf op z’n plaats, aldus de officieren van het Landelijk Parket. De rechtszaak gaat vrijdag verder met het pleidooi van de verdediging.