Het OM wil dat een Syriër, die in 2023 in Arkel werd gearresteerd, 17,5 jaar de cel in gaat. Hij wordt ervan beschuldigd tussen 2014 en 2018 leiding te hebben gegeven aan de veiligheidsdienst van IS in Zuid-Damascus. Het OM ziet IS als een organisatie die zowel terroristische misdrijven als oorlogsmisdrijven pleegde. De verdachte staat terecht voor de rechtbank Den Haag, die zitting houdt in de extra beveiligde zittingszaal in Rotterdam.
“De slachtoffers zijn alle Syrische burgers die gebukt zijn gegaan onder het schrikbewind van IS in Zuid-Damascus, waar verdachte zo’n belangrijke rol in heeft gespeeld. Sommigen van hen zijn ook rechtstreeks met verdachte in contact gekomen, met alle gevolgen van dien. De bijnaam van verdachte, Abu Khaled al Amni, werd door hen met vrees uitgesproken. Deze strafzaak gaat over gerechtigheid voor hen.“
In de rechtszaal vertellen de officieren van justitie woensdag waarom de strafzaak tegen deze verdachte van belang is. Voor de Syrische burgers, maar ook voor de wereldgemeenschap. “Wegkijken is geen optie. Straffeloosheid is geen optie”, aldus de officieren in de zittingszaal.
Bewijs
De verdachte ontkent dat hij de persoon is waar deze zaak om draait. Toch wijst een groot aantal getuigen hem aan als de man die zo’n belangrijke rol speelde in de terroristische organisatie. Zijn naam komt ook naar voren in battlefield evidence, bewijsmateriaal dat is verkregen gedurende de gevechten tegen IS door onder andere de Amerikaanse strijdkrachten. Zo staat zijn kunya (bijnaam) in de personeelslijsten van IS. Ook zijn er foto’s en een video aangetroffen op gegevensdragers van IS, waarop de verdachte te zien is in het gezelschap van prominente IS-leiders.
Oorsprong onderzoek
Terug naar 2020, als het Team Internationale Misdrijven (TIM) van de politie een rapport ontvangt van SCM, een onafhankelijke organisatie die mensenrechtenschendingen in Syrië onderzoekt. Het rapport gaat over iemand die Abu Khaled al Amni wordt genoemd. De Amni is de veiligheidsdienst van IS. Deze persoon zou een leidinggevende rol hebben gespeeld bij de veiligheidsdienst van de terroristische organisatie Islamitische Staat (IS), en zou in Nederland verblijven. Het TIM onderzoekt de zaak verder en traceert de nu 41-jarige verdachte in het Zuid-Hollandse dorpje Arkel. De man woont sinds 2019 in Nederland. In januari 2023 wordt hij aangehouden. Er worden in het onderzoek uiteindelijk 27 getuigen bij de politie gehoord en 12 getuigen bij de rechter-commissaris.
IS in Yarmouk
De vermeende misdrijven zijn gepleegd in of rond het vluchtelingenkamp Yarmouk in het zuiden van Damascus in Syrië. Tijdens de Syrische burgeroorlog werd hier zwaar gevochten. In april 2015 nam IS de macht over in Yarmouk. De veiligheidsdienst van IS was verantwoordelijk voor het arresteren, ondervragen en executeren van mensen die als spionnen of afvalligen werden beschouwd. Ook beheerde de Amni een netwerk van detentiecentra. Openbare executies via onthoofdingen vonden regelmatig plaats. IS onthoofdde (vermeende) tegenstanders, maar ook gewone burgers die door IS tot afvalligen werden verklaard. De lichamen van mannen, vrouwen en kinderen werden tentoongesteld als waarschuwing voor andere inwoners. Vrouwen en meisje die beschuldigd werden van overspel werden gestenigd en homoseksuelen liepen het risico geëxecuteerd te worden.
Afhakken van handen
In het dossier bevindt zich bewijs van marteling van gedetineerde burgers in IS-detentiecentra, bestraffing met zweepslagen of het afhakken van handen, verbrandingen en het opblazen van mensen met explosieven. In het onderzoek is geen bewijs gevonden dat de verdachte persoonlijk koppelt aan deze misdrijven, maar wel dat hij een leidinggevende rol had binnen de organisatie die deze daden pleegde. De officieren van justitie:
“Hij bevond zich regelmatig in het gezelschap van de andere leiders van IS in het gebied: op foto’s bevindt hij zich direct naast hen, en ook getuigen hebben hem gezien in aanwezigheid van deze hoge leiders. Hij wordt ook weer samen met die andere leiders bezongen in wat niet anders kan worden omschreven dan een lofzang voor IS-leiders in de strijd tegen de verraders. Verdachte is voorts blijkens getuigenverklaringen aanwezig geweest in detentiecentra van IS, gaf bevelen aan bewakers en was mogelijk zelf ook betrokken bij de verhoren en martelingen die daar plaatsvonden.”
Strafeis
Daarmee staat voor het OM vast dat verdachte in de tenlastegelegde periode lid van IS was en een leidinggevende rol vervulde bij het veiligheidsapparaat van IS. Daar past een langdurige gevangenisstraf bij, aldus het OM in de rechtszaal:
“Verdachte is een man waarvan geen andere conclusie mogelijk is dan dat hij uit ideologische overtuiging zich heeft aangesloten bij IS, sterker nog: nauw betrokken lijkt te zijn geweest bij de totstandkoming van IS in Zuid-Damascus, en daar tot het bittere eind toe in heeft volhard. Hij bevond zich in de hoogste regionen van IS in Zuid-Damascus. Hij was niet degene die de bevelen ontving, maar die ze gaf. Hij is in strafrechtelijke zin dan wellicht niet rechtstreeks verantwoordelijk te houden voor specifieke levensdelicten, maar de organisatie waar hij leiding aan heeft gegeven, de amni, is onmiskenbaar wél mede verantwoordelijk voor executies, martelingen en andere zeer ernstige misdrijven.”
De rechtszaak gaat donderdag verder met het pleidooi van de advocaat.