Criminele burgerinfiltrant

De inzet van een criminele burgerinfiltrant is een zwaar opsporingsmiddel dat wettelijk is toegestaan en dat moet voldoen aan zeer strenge regels en voorwaarden. Bij elke stap en actie wordt gekeken naar de rechtmatigheid, het doel en de wijze van de inzet, de sturing en de controle van de burger en de veiligheid van de criminele burgerinfiltrant. Voor de inzet van een criminele burgerinfiltrant moet toestemming worden gegeven door het College van procureurs-generaal (OM, hierna College). Het College laat zich daarbij adviseren door een toetsingscommissie.

Ook de minister van Justitie en Veiligheid moet vooraf over de inzet worden geïnformeerd.  

Een criminele burgerinfiltrant mengt zich, onder regie van de politie en het Openbaar Ministerie, bewust in een crimineel milieu en doet mee aan criminele activiteiten. Tijdens dat traject informeert de infiltrant telkens de politie. Voor zijn inzet ontvangt de infiltrant een financiële vergoeding. De criminele burgerinfiltrant  wordt met betrekking tot de handelingen die hij in het kader van zijn inzet pleegt zelf geen verdachte in de strafzaak .

De officier van justitie kan in uitzonderlijke gevallen toezeggingen doen aan een kroongetuige die tevens verdachte of veroordeelde is en die bereid is een verklaring af te leggen in een strafzaak tegen een (andere) verdachte. Hiervoor wordt een overeenkomst gesloten met het Openbaar Ministerie in ruil voor strafvermindering. Een kroongetuige neemt geen deel aan criminele activiteiten onder regie van politie en OM.

Een criminele burgerinfiltrant is géén verdachte in de strafzaak waarin hij als infiltrant wordt ingezet en krijgt dus ook geen straf opgelegd voor zijn criminele activiteiten. Burgerinfiltratie vindt plaats onder regie van politie en OM. Er wordt daarbij zeer streng gekeken naar de situatie waarin de burger wordt ingezet en of die situatie veilig is, te beheersen valt en of het handelen van de infiltrant te rechtvaardigen is. De burger wordt voortdurend geïnstrueerd door de politie en moet binnen de kaders van zijn opdracht blijven. Zo moeten crimineel verworven geld of drugs altijd worden afgestaan aan politie en OM.

Het OM is zeer terughoudend met het inzetten van criminele burgerinfiltranten. In 2014 is een motie in de Tweede Kamer aangenomen met strenge regels en voorwaarden voor het inzetten hiervan. Vidar is de eerste en enige strafzaak in Nederland waarin sindsdien een criminele burgerinfiltrant is ingezet.