Het Openbaar Ministerie (OM) heeft in hoger beroep gevangenisstraffen tot 7 jaar gevangenisstraf geëist tegen 13 verdachten van betrokkenheid bij internationale drugshandel. Het OM verwijt hen deelname aan een criminele organisatie, het uitvoeren van 86 kilo amfetamine naar Finland en het treffen van voorbereidingen voor de uitvoer van 30 kilo amfetamine naar Denemarken en 300 kilo cocaïne naar Australië. Ook wordt hen witwassen en wapenbezit verweten. In hoger beroep zijn in totaal 14 verdachten. De strafeis tegen één verdachte wordt op 19 februari verwacht.
Het onderzoek Vidar
Op 20 april 2018 startten politie en OM een onderzoek naar mogelijke betrokkenheid van leden van de Hells Angels North Coast in Harlingen bij de internationale handel in harddrugs. Het onderzoek begon met een verdenking tegen een lid van de Red Devils Leeuwarden, een supportclub van de Hells Angels. De hoofdvraag in het onderzoek was de vraag of leden van Hells Angels in Noord-Nederland wel of niet betrokken zijn bij internationale drugshandel. Uit het onderzoek blijkt volgens het OM dat de vervolgde leden daar inderdaad van worden verdacht.
Gesloten bolwerk
Het resultaat van het onderzoek is mede bereikt door de inzet van een criminele burgerinfiltrant. De Hells Angels vormen een gesloten bolwerk, waarbinnen forse represailles staan op het praten met de politie. Clubleden zijn alert op opsporingstechnieken van de politie en zijn wantrouwend ten aanzien van nieuwkomers. Er wordt het liefst gewerkt met vertrouwde, bekende contacten. Om dat bolwerk te doorbreken bleek de inzet van een criminele burgerinfiltrant noodzakelijk.
De criminele burgerinfiltrant
De inzet van een criminele burgerinfiltrant is een zwaar opsporingsmiddel dat wettelijk is toegestaan en dat moet voldoen aan zeer strenge regels en voorwaarden. Bij elke stap en actie wordt gekeken naar de rechtmatigheid van de inzet het doel en de wijze van de inzet, de sturing en de controle van de burger en de veiligheid van de criminele burgerinfiltrant. Voor de inzet van een criminele burgerinfiltrant moet toestemming worden gegeven door het College van procureurs-generaal. Het College laat zich daarbij adviseren door een toetsingscommissie. Ook de minister van Justitie en Veiligheid moet vooraf over de inzet worden geïnformeerd.
De criminele burger, die in het onderzoek A-4110 is genoemd, werd begin 2018 benaderd door een lid van de Red Devils met vragen over het leveren van verdovende middelen. Daarop stapte de burger naar de politie. De politie onderzocht al langer een organisatie rondom de Hells Angels in Harlingen en de betrokkenheid met drugshandel. Het was nadrukkelijk de bedoeling dat hij korte tijd zou worden ingezet. In eerste instantie om informatie in te winnen en om onder regie van de politie drugs aan te kopen. Het doel was ook om undercoveragenten te introduceren, die vervolgens het stokje van hem over zouden nemen. Die strategie bleek niet te werken; de verdachten wilden enkel in zee met het hun bekende en vertrouwde contact A-4110. Daarom is na zorgvuldig overleg voor gekozen om hem als criminele burgerinfiltrant in te zetten. Het initiatief voor de criminele activiteiten heeft steeds bij de verdachten gelegen.
Betrokkenheid Hells Angels
Door de inzet van de criminele burgerinfiltrant en de vele verklaringen die hij heeft afgelegd, kon uiteindelijk worden aangetoond dat een prominent lid van Hells Angels Harlingen bij de internationale drugshandel betrokken was en dat een lid van Hells Angels Finland deelnam aan de criminele organisatie die de drugshandel uitvoerde en geldbedragen van Finland naar Nederland bracht (witwassen).
De rechtbank heeft in 2022 15 verdachten veroordeeld voor feiten die verband houden met de uitvoer van forse hoeveelheden harddrugs, witwassen, deelname aan een criminele organisatie en wapenbezit. Vijf verdachten zijn vrijgesproken. De straffen die de rechtbank heeft opgelegd variëren van 80 uur taakstraf tot 7 jaar gevangenisstraf.
Hoger beroep
In totaal zijn er 14 verdachten in hoger beroep. 12 Verdachten gingen na hun veroordeling in hoger beroep, het Openbaar Ministerie ging in hoger beroep tegen twee vrijspraken.
Gedurende het hoger beroep ontstond onduidelijkheid over de gezondheid van de criminele burgerinfiltrant. Er is daarom eind 2023 onderzoek gedaan naar zijn gestel. Uit dat onderzoek blijkt dat het niet is vast te stellen wat de precieze staat van zijn gezondheid op dit moment is en of zijn gezondheid hem parten speelde tijdens de inzet van 2018 tot 2020.
Gedurende zijn inzet zijn gesprekken tussen de infiltrant en de verdachten opgenomen. Dat is voor het OM belangrijk bewijs. In zijn intensieve contact met de politieambtenaren die hem destijds bijstonden blijkt dat hij zeer gedetailleerd en volledig verklaard heeft en dat die verklaringen getoetst kunnen worden aan andere onderzoeksbevindingen. Het OM stelt dat de verklaringen die hij destijds, maar ook nu, jaren later, heeft afgelegd betrouwbaar en dus bruikbaar zijn. De gezondheid van de criminele burgerinfiltrant toen en nu doen daar niets aan af.
Eisen in hoger beroep
Vandaag zijn in hoger beroep straffen geëist variërend van 2 maanden tot 7 jaar gevangenisstraf.
De strafeis in de zaak van één verdachte, een prominent lid van Hells Angels Harlingen, wordt op 19 februari verwacht.
Vijf vragen en antwoorden over criminele burgerinfiltratie
Een criminele burgerinfiltrant is een burger die onder strikt toezicht en sturing van politie en justitie deelneemt aan zeer ernstige criminele activiteiten van een gesloten criminele organisatie en daarover de politie informeert. Dit gebeurt niet zomaar. Pas als andere opsporingsmethoden niet of onvoldoende blijken te werken is deze uitzonderlijke methode een optie. De infiltrant begeeft zich in hetzelfde criminele milieu en is daarin ook actief (pleegt vergelijkbare delicten) als de organisatie waarin hij moet infiltreren. Voor zijn inzet ontvangt de infiltrant een vergoeding.
De inzet van een criminele burgerinfiltrant is een zwaar opsporingsmiddel dat wettelijk is toegestaan en dat moet voldoen aan zeer strenge regels en voorwaarden. Bij elke stap en actie wordt gekeken naar de rechtmatigheid van de inzet het doel en de wijze van de inzet, de sturing en de controle van de burger en de veiligheid van de criminele burgerinfiltrant. Voor de inzet van een criminele burgerinfiltrant moet toestemming worden gegeven door het College van procureurs-generaal (OM, hierna College) en de minister van Justitie en Veiligheid. Het College laat zich daarbij adviseren door een toetsingscommissie.
Een criminele burgerinfiltrant mengt zich, onder regie van de politie en het Openbaar Ministerie (OM), bewust in een crimineel milieu en doet mee aan criminele activiteiten. Tijdens dat traject informeert de infiltrant telkens de politie. Voor zijn inzet ontvangt de infiltrant een financiële vergoeding. De criminele burgerinfiltrant is zelf geen verdachte in de strafzaak.
De officier van justitie kan in uitzonderlijke gevallen toezeggingen doen aan een kroongetuige die tevens verdachte of veroordeelde is en die bereid is een verklaring af te leggen in een strafzaak tegen een (andere) verdachte. Hiervoor wordt een overeenkomst gesloten met het Openbaar Ministerie in ruil voor strafvermindering.
Een criminele burgerinfiltrant is géén verdachte in de strafzaak waarin hij als infiltrant wordt ingezet en krijgt dus ook geen straf opgelegd voor zijn criminele activiteiten. Burgerinfiltratie vindt plaats onder regie van politie en justitie. Er wordt daarbij zeer streng gekeken naar de situatie waarin de burger wordt ingezet en of die situatie veilig is, te beheersen valt en of het handelen van de infiltrant te rechtvaardigen is. De burger wordt voortdurend geïnstrueerd door de politie en moet binnen de kaders van zijn opdracht blijven. Zo wordt crimineel verworven geld of drugs altijd afgestaan aan politie en justitie.
Het OM is zeer terughoudend met het inzetten van criminele burgerinfiltranten. In 2014 is een motie in de Tweede Kamer aangenomen met strenge regels en voorwaarden voor het inzetten hiervan. Vidar is de eerste en enige strafzaak in Nederland waarin sindsdien een criminele burgerinfiltrant is ingezet.