Vervolging en rechtszaak

Het Openbaar Ministerie vervolgt vier verdachten voor het neerhalen van Malaysia Airlines vlucht MH17 op 17 juli 2014. De rechtbank Den Haag behandelt de strafzaak in het Justitieel Complex Schiphol. Op 9 en 10 maart 2020 vonden de eerste zittingsdagen plaats. Van 8 t/m 10 juni 2020 gaf het OM een toelichting op het onderzoek. Op 26 juni reageerde het OM op de onderzoekswensen van de verdediging. Op 31 augustus werd een reactie gegeven op de toelichting van het Rechtsbijstandsteam.

Wie zijn de verdachten van het neerhalen van MH17?

Het Openbaar Ministerie vervolgt de volgende personen:

  • Igor Vsevolodovich GIRKIN (17-12-1970)

Igor Girkin, ook bekend onder de naam Strelkov of Perviy, is een voormalige kolonel van de FSB, de Russische Federale Veiligheidsdienst. Girkin was op 17 juli 2014 ‘Minister van Defensie’ en bevelhebber van het leger van de zelfverklaarde Volksrepubliek Donetsk. Vanuit dit gebied werd de MH17 neergeschoten. Hij onderhield als hoogste militair contact met de Russische Federatie.

  • Sergey Nikolayevich DUBINSKIY (09 -08- 1962)

Sergey Dubinskiy, bijnaam Khmuriy, is een oud-militair van de GRU, de Russische militaire inlichtingendienst. Dubinskiy was in 2014 één van Girkin’s plaatsvervangers en tevens ‘hoofd van de inlichtingendienst’ van de zelfverklaarde Volksrepubliek Donetsk. Ook hij onderhield regelmatig contact met officials in Rusland.

  • Oleg Yuldashevich PULATOV (24-07-1966)

Oleg Pulatov, ook wel Giurza genoemd, is een oud-militair van de Russische Spetznaz-GRU, de speciale eenheden van de Russische militaire inlichtingendienst. Pulatov was in 2014 ‘plaatsvervangend hoofd van de inlichtingendienst’ van de zelfverklaarde Volksrepubliek Donetsk en één van de plaatsvervangers van Dubinskiy.

  • Leonid Volodymyrovych KHARCHENKO (10-01-1972)

Leonid Kharchenko, ook wel Krot genoemd, is de enige Oekraïense verdachte. Hij heeft geen militaire achtergrond. Hij werd direct aangestuurd door Dubinskiy en gaf in juli 2014 als commandant leiding aan een gevechtseenheid in de regio rond Donetsk. In dat gebied was er op dat moment een gewapend conflict tussen pro-Russische strijders en de Oekraïense strijdkrachten.

Waarvan beschuldigt het OM de verdachten?

Op de eerste zittingsdag van het MH17-proces heeft de officier van justitie de tenlastelegging van de vier verdachten voorgedragen. Het Openbaar Ministerie (OM) verdenkt hen van nauwe samenwerking om de BUK TELAR te verkrijgen en in stelling te brengen op de afvuurlocatie met als doel een vliegtuig neer te schieten. Zij kunnen daarom ook samen verantwoordelijk worden gehouden voor het neerschieten van vlucht MH17. Ze worden beschuldigd van:

  1. het doen verongelukken van vlucht MH17, met de dood van alle inzittenden tot gevolg, strafbaar gesteld in artikel 168 van het Wetboek van Strafrecht;
  2. de moord op de 298 inzittenden van vlucht MH17, strafbaar gesteld in artikel 289 van het Wetboek van Strafrecht.

Het OM heeft de verdachten opgeroepen (dagvaarding) om op 9 maart 2020 voor de rechter te verschijnen, zodat zij zich kunnen verantwoorden voor hun rol in het neerhalen van vlucht MH17. Lees de complete tenlastelegging in de geanonimiseerde dagvaarding.

Uitlevering niet mogelijk

Van de verdachten hebben er drie de Russische nationaliteit. De vierde verdachte is Oekraïens. Omdat de grondwetten van Rusland en Oekraïne het niet toestaan om onderdanen uit te leveren, wordt niet om uitlevering van de verdachten gevraagd.

Het Openbaar Ministerie heeft internationale aanhoudingsbevelen voor de verdachten verstuurd en heeft hen op de nationale en internationale opsporingslijsten laten plaatsen. Daarom zijn de volledige namen van de verdachten bekend gemaakt en worden hun foto’s getoond.

Nederlandse strafzaak met internationaal tintje

De rechtszaak MH17 vindt plaats in Nederland volgens het Nederlands procesrecht. Om het berechten van de verdachten in Nederland mogelijk te maken, sloten Nederland en Oekraïne een verdrag voor internationale juridische samenwerking. Ook is er een aparte bepaling in de wet vastgelegd vanwege het internationale karakter van het proces. Hierdoor kan de rechtbank bijvoorbeeld toestaan dat bepaalde onderdelen van het strafproces in het Engels worden gevoerd, zoals de uitoefening van het spreekrecht door buitenlandse nabestaanden.

Rechten nabestaanden in rechtszaak MH17

De rechten van nabestaanden zijn vastgelegd in de Nederlandse wet. Wat deze zaak bijzonder maakt is het grote aantal nabestaanden. Bovendien wonen zij verspreid over de hele wereld. De rechtbank bepaalt uiteindelijk hoe invulling wordt gegeven aan de uitoefening van de rechten van nabestaanden. Het Openbaar Ministerie zal, samen met de politie en Slachtofferhulp Nederland, de rechtbank hierover adviseren.

Zittingen MH17-proces in Justitieel Complex Schiphol

Er zijn veel internationale nabestaanden die de zitting willen bijwonen en er is wereldwijd mediabelangstelling voor het strafproces. De rechtbank Den Haag houdt daarom zitting in het Justitieel Complex (JC) Schiphol. Dat biedt meer plaats dan het Paleis van Justitie in Den Haag. De rechtbank Den Haag verzorgt een livestream van de zittingen.