Milieucriminaliteit raakt ons dubbel en dwars. De effecten ervan zijn niet altijd (direct) zichtbaar, maar hebben zeer grote en ondermijnende gevolgen voor de leefomgeving, economie en maatschappij. Als samenleving draaien we op voor zowel de milieu- als de economische schade. Bovendien schaadt het ook nog eens de gezondheid van mensen, dieren en planten. Dit staat in het Dreigingsbeeld Milieucriminaliteit 2021.
Wat bedreigt ons?
In totaal zijn er negen vormen van de milieucriminaliteit beschreven. Mestfraude, illegale handel in en gebruik van gewasbeschermingsmiddelen, afvalcriminaliteit en gesjoemel met bodem- en grondstromen vormen een serieuze dreiging voor onze bodem- en waterkwaliteit en daarmee onze volksgezondheid.
Daarnaast heeft het streven naar een circulaire en duurzame economie zwaar te lijden onder de fraude en gerommel op het gebied van olie, afval en koelmiddelen. Het financiële gewin van criminelen heeft een negatieve invloed op het behalen van de gestelde klimaatdoelen.
De vraag naar exclusief voedsel, luxe producten en decoratie houdt wereldwijd de wildlife crime in stand. Het illegaal verkrijgen en verhandelen van (wilde) fauna en flora leidt tot ernstige schade voor onze biodiversiteit en soorten kunnen definitief verdwijnen.
Tot slot vormen zeer zorgwekkende stoffen als asbest, lood, benzeen en sommige PFAS-emissies uit onze (chemische) industrie een dreiging als het gaat om fysieke veiligheid.
Dreigingsbeeld Milieucriminaliteit 2021:
- Mestfraude: Verschil in papieren en fysieke meststromen. Hoge kosten mestafzet geeft sterke fraudeprikkel. Aanpak stikstofcrisis vraagt ook om aanpak mestfraude.
- Illegale gewasbeschermingsmiddelen: Risico’s voor mens, dier en milieu. Slecht zicht op illegale markt.
- Bodem: Wegmengen vuile in schone grond dagelijkse praktijk. Regels eenvoudig te omzeilen.
- Afvalcriminaliteit. Fraude met afval in veel verschijningsvormen met zeer ernstige milieugevolgen.
- Fraude met olie. Wet- en regelgeving schiet te kort voor sector met kankerverwekkende uitstoot. Dubbel verdienmodel: inname en afzet.
- Gefluoreerde broeikasgassen in koelmiddelen: Zware broeikasgassen blijven door illegale handel in omloop en hinderen klimaatdoelen.
- Zeer zorgwekkende stoffen: Fraude met chemische stoffen. Blijvende gezondheidsschade voor mensen die er mee in aanraking komen.
- Illegaal vuurwerk. Toename gebruik zwaar vuurwerk bij aanslagen en plofkraken. Verwevenheid drugshandel.
- Wildlife Crime. Lucratieve illegale handel die wereldwijde biodiversiteit kapot maakt.
Meer aandacht voor- en bestrijding van milieucriminaliteit is nodig.
Meer informatie? www.om.nl/onderwerpen/milieucriminaliteit
Dreigingsbeeld Milieucriminaliteit 2024
In 2024 heeft de Strategische Milieukamer een thematische dreigingsbeeld uitgebracht over criminaliteit in de kunststofketen en op het gebied van klimaat.
Criminaliteit in de kunststofafvalketen
Nederland speelt een belangrijke rol in de handel in kunststofafval, maar in alle schakels van de keten komen criminele activiteiten voor. Kleine handelaren en tussenpersonen kunnen afval illegaal vervoeren of verwerken, wat risico’s voor milieu en gezondheid met zich meebrengt. Financiële motieven zijn sterk: verwerkers krijgen vaak geld vóór verwerking, waardoor goedkope of illegale verwerking aantrekkelijk wordt.
Nieuwe wetgeving en milieucriminaliteit
Strengere klimaat- en milieuregels leiden tot nieuwe vormen van criminaliteit. De Europese ontbossingsverordening (vanaf 2024) vergroot de kans op illegale handel in producten als koffie, chocolade en vlees, terwijl strengere regels voor F-gassen de illegale handel in schadelijke koudemiddelen stimuleren. Nieuwe regelgeving kan zo onbedoeld financiële prikkels voor milieucriminaliteit versterken.